Elche
| Tiŋa | Spain |
|---|---|
| Capital of | Elche |
| Din be shɛli polona | Elche |
| Tiŋgbaŋ yaɣili calinli | 38°16′9″N 0°42′29″W, 38°15′55″N 0°41′56″W |

Elche nyɛla gbampiɛla tiŋ'titali, din nyɛ din be Spain,Valencia tingbani yaɣili polo.
Taarihi/History
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Elche - Spain tiŋa din be Alicante yaɣili, Valencia
Saha Kɔŋkɔŋ - Ancient Times
Ninvuɣu shɛba n-tuum pili Elche nyɛla Iberians nima. Bɛ daa boli tiŋa maa Ilici yuun' 500 BC.
Nyaaŋa Romans nima daa na ka di leei bɛ tiŋa din galisi. Bɛ daa boli li Colonia Iulia Ilici Augusta. Di daa nyɛla daabiligu mini tuma yaɣili dama di daa be Vinalopó kɔɣu sani.
Romans nima nyaaŋa, Visigoths nima daa di li. Di nyaaŋa Muslims bee Arabs nima daa na yuuni 8th century. Saha maa ka bɛ daa pili dabina ti mɛbu - Palmeral de Elche. Bɛ daa yi North Africa na ka naai dabina ti maa. Di nyɛla tiŋa maa yuli din du hali zuŋɔ.
Middle Ages - Tuma Saha
Muslim nima saha, Elche daa nyɛla tiŋa din mali alaafee ni daabiligu. Bɛ daa mali kom yaɣa ni bɛ tooi wari dabina ti maa.
Yuuni 1265, Castile namda King Alfonso X daa di li yi Muslim nima ni. Nyaaŋa Crown of Aragon nima daa deei li.
Saha maa ka bɛ daa pili Misteri d'Elx - di nyɛla bɔbigu din jɛndi Maryam. Hali zuŋɔ bɛ lahi ŋmɛri li August yuuni zaa. UNESCO daa zaŋ li pahi "Intangible Heritage" yuuni 2001.
19th mini 20th Century - Tuma Yɛligu
19th century naabu ni 20th century piligu, Elche daa leei shoe tiŋa. Bɛ daa pili dii sabata ni kpɛrɛɛ pam. Hali zuŋɔ Elche nyɛla Europe shoe mɛbu yaɣili din galisi.
Yuuni 20th century sunsuuni, niriba pam daa kpe na ti tum shoe kompɛnisi nima ni.
Saha Ŋɔ - Today
Saha ŋɔ Elche nyɛla tiŋa din mali niriba 230,000 ni pahi. Di nyɛla din daŋdi pam dama di mali:
Palmeral de Elche - Dabina ti yaɣili din galisi Europe. UNESCO World Heritage Site yuuni 2000. Di mali dabina ti 200,000.
Shoe Industry - Tiŋa maa tuma kpɛma. Bɛ diri shoe mɛbu duunima pam.
Misteri d'Elx - Chiŋa bɔbigu din yɛligi dunia zaa.
Elche daŋkuli nyɛla di ni mali taarihi wɔbigu: Iberian, Roman, Muslim, Christian zaa daa be di puuni. Di nyɛla "tiŋa din be dabina ti sunsuuni".
---
Tiri yɛltɔɣa 3 din che ka Elche du:
Palmeral - dabina ti 200,000, din yina Arabs nima saha
Shoe Capital - Spain shoe 40% yi di ni na
Misteri d'Elx - bɔbigu din mali yuun' 600 ni pahi
Geography/Joografi/tiŋgbani baŋsim bɔhimbu
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Tiŋa maa nyɛla din mali Palmeral de Elche din nyɛ UNESCO World Heritage Site. Di nyɛla dabina yaɣili tuuli din be Europe ka di yila North Africa, ka lahi nyɛ din galisi pam continent maa puuni.
Palm Grove maa gba nyɛla din be tiŋgbana zaa northern polo, ka lahi paai dabina yaɣa din galisi dunia ŋɔ puuni.
Saha ŋɔ, Elche tiŋa puuni mali orchards 97, ka di puuni mali dabina ti 70,000. Di zaa be Vinalopó kɔɣu apalana polo.
Elche tiŋa yaɣa polo, bɛ mali plantations din galisi ka di mali dabina ti kamani 130,000.
Zaa gbaai, Elche mini di zaa yaɣili mali dabina ti 200,000.
Palm Grove maa galisim nyɛ 3.5 km², ka di puuni 1.5 km² be Elche tiŋa puuni.
Palm Grove of Elche puuni ka bɛ mali: National Artistic Garden, Palm Grove Museum, Route of El Palmeral, ni Municipal Park.
Date fruit din yi dabina ti National Artistic Garden puuni
Di malila yaɣa din doli li: Santa Pola, Guardamar del Segura, San Fulgencio, Dolores, Catral, Crevillent, Aspe, Monforte del Cid ni Alicante. Kɔɣu shɛli din yɛligi pam nyɛ Vinalopó River.
Spanish Statistical Institute sɔŋsim puuni, tiŋa maa puuni mali tiŋsi 20, tuma tiŋa maa paai.
Yuuni 2019, tuma tiŋa maa niriba kalinli daa nyɛ 190,821. Tiŋsi shɛŋa din pahi maa niriba daa paai 41,821 saha maa.
Tiŋsi shɛŋa mini bɛ niriba:
Algoda: 2,650
Algorós: 638
Altabix: 2,829
El Altet: 5,750
Atsavares: 1,328
Asprella: 403
Las Bayas: 2,975
Carrús: 1,300
Daimés: 1,190
El Derramador: 419
La Foia: 2,804
Jubalcoi: 1,215
El Pla de Sant Josep: 2,411
Maitino: 890
La Marina: 2,008
La Perleta: 1,376
Puçol: 900
Torrellano: 7,480
Vallverda: 1,767
Los Arenales del Sol: 2,019
Tiŋa maa namdiba lahi zaŋ Matola pahi - ka di be Algoda ni, Penya de les Àguiles - ka di be El Pla de Sant Josep ni, ni Santa Anna - amma Statistical Institute ku saɣi li.
---
CLIMATE - TEMA NI SAƔITI
Elche mali hot semi-arid climate - di gb meaning kum din kpe ka kom ku tooi yɛri pam. Di be desert climate sani gba. Di wintaa nyɛla din be ni, ka kum ku tooi yɛri, ka di summer gba nyɛla kum ni kpe ka kom ku yɛri.
Bɛ ŋmani wuntizɔba 2,900 hali ni 3,000 saɣiŋgu yuuni puuni, ka saawara nyɛla din kpi ni.
Elche yuuni zaa temperature maa paai 18°C ni pahi.
Kum din gahi pam bɛ ni daa nya 12th July 2021 daa nyɛ 43.2°C.
Kum din be ni pam bɛ ni daa nya 12th February 1956 daa nyɛ -5.0°C.