Yiɣi chaŋ yɛligu maŋamaŋa puuni

Bimbila Nanima - Naa Yakubu Saviɣu - Naa Abarika

Diyila Dagbani Wikipedia

E-Class

Naa Yakubu Saviɣu ŋun salima daa nyɛ Savi suŋ ni laɣim kuriti, Gampirisuŋ ni laɣim niriba”,nangban kpeeni pam daa niŋ ya pɔi ka o lɛbi Bimbila Naa,dama Bakpaba Naa Iddrisa ŋun daa bori ni o zaŋ nam yaa n-lɛbi Bimbila Naa so ni daa diri Nakpa nam din gari o nam maa. Bɛ daa kari Bakpaba Naa Iddrisa n-bahi din daa niŋ ka Naa Peinkpaa tim o ni chaŋ ti sɔŋ Yaa Naa Abdulai Naɣibiԑɣu n tuhi Baasarinima. O daa dihimi tabili ni ŋuni n-yan Bimbila Naa di yi ti niŋ ka naa zo ka chɛ nam saba ka di daa lee bi niŋ tabata.

Ka o daa chaŋ ti ʒini Krachi din be Volta din boŋɔ n-daa chɛ ka o tuzobihi tooi di Nakpa nam ka chɛ o .Naa Toli ni kani naai ka bɛ yɛli ni Nakpa Naa Yakubu Saviɣu ʒini Nanuŋ gbana zuɣu ka Bakpaba Naa niŋ nimmoo ka yɛli  Juo Naa ni o miri ka o zaŋ o zili gbana zuɣu ni ka pa lala o ni liri o. Ka Juo Naa tirisi Nakpa Naa Yakubu nam ʒinibu. Ka Naa Naa Bukari, Naa Peinkpaa zuu yɛli Juo Naa ni o zaŋmi Nakpa Naa Yakubu Saɣiɣu ʒini Nanuŋ gbana zuɣu, ka yɛli  Bakpaba Naa Iddrisa ni o mali mi shili viɛnyɛla. Naa Yakubu daa ʒini gbana zuɣu ni suhudoo lala yuŋmaa ka  Bakpaba Naa Iddris da bi niŋ gadama shɛli, ka o daa labi Krachi nti kpa Banda zuliya, chira bela n-ŋɔ nyaaŋa bɛ ni ʒili Naa Yakubu Saɣiɣu Nanuŋ gbana zuɣu, ka o labina ti liri o n-di o nyɛvuli.

Ka Dakpam Naa Bukari daa zaɣisi ni o ku boli  Bakpaba Naa Iddrisa o ba (Bimbilla Naa). Ka gba daa mali shili n-ku  Bakpaba Naa Iddrisa  Kpatiŋa luɣishɛli bɛni mi Walinpaw-ni, Bakpaba Naa Iddrisa kum daa niŋ lahiʒibisi n daa ʒi buɣa ayi na.

O ni ku Bakpaba Naa Iddris naai, ka o galisi zaŋ nam maa nti o bapira ka ni o lɛbi Bimbila Naa, Chamba Naa Wahu. Naa Wahu salima shɛŋa n-nyɛ “kundung kurili lupkaha ka kundung bihi wari waa, lamihi dapali bankaɣizali ni gurigu, Abarika dapali ban ti suɣa ni mei-ya Dakuɣu din daŋ duu ni kari wori”.

Naa Ziblim Kuntibsa n-daa deei n zaŋ Naa Mahami mpahi. Naa Salifu n-daa tu ni o nyɛ ŋun pahiri Nanima pishi ni anu, amaa ka Jaamanima daa gbaai o n kpehi o sarika Krachi polo ŋɔ. Naa Mahami ŋun daa paya n daa lɛbi Bimbila Naa. Naa Haruna n-daa paya ka Naa Salifu deei bɛni daa yihi o sarika ni Krachi. Dakpam Naa Attah n-daa tu ni o ʒini nanuŋ gbana zuɣu ka o saɣiti ni Naa Salifu ʒini n-tuɣi o ni daa zani shɛli. Naa Salifu salima n daa nyɛ Nama saɣikurili, Na ŋuni min di nam zaŋ zali bɛiɣuni n lahi di”.

Naa Abdulai Kurugu Kpaa n-daa ʒini gbana zuɣu Naa Salifu kum nyaaga ka Naa Nantogmah II deei. O daa nyɛla He  Nanuŋ Gbungbalga Naa poi ka naan yi lɛbi  Bimbilla Naa, o ʒini gbana zuɣu paai yuun pia ni anu. O kum nyaaŋa Naa Dassana gba n-daa lɛbi Bimbilla Naa. Gadama daa kpe  Nakpa Dassana mini Bakpaba Naa Dawuni sunsuuni , ka Bakpaba Naa yɛli ni ŋuni nyɛ ŋun kurigi gari sokam Gbuɣuma Yili ni kpamli ni din zuɣu Nakpa Naa Dassana nyɛla kpɛm nam zuɣu, amaa, ka bɛ daa mali li ka o daa ʒini Nanuŋ gbana zuɣu ni suhudoo hali ni yuun pishi ni ayi, ka o salima n-nyɛ  “Gbungbun turi babli dabayi babli biliya”.

Naa Dasana kum nyaaŋa, Naa Abarika ŋun mabia daa nyɛ Naa Nantogmah II ka bɛ yi ma yino puli ni kamani Naa Peinkpa mini Naa Toli ban gba ma daa nyɛ ma yino bihi ka ŋɔ zaa niŋla Baŋ Yili nam dunnoli. O daa ʒini gbana zuɣu paai yuun pia ni ayobu poi ka naan yi zaŋ o nuu dihi buɣatiŋa yuuni 1999, o salima n-daa nyɛ “Gbanbɛiɣu. So yi piri so n yohim' o ”.