Croatia
| Pahi la | post-Yugoslavia states, Schengen Area, eurozone |
|---|---|
| Di pilli ni | 25 Silimin gɔli June 1991 |
| Yu'maŋli | Republika Hrvatska |
| Zuliya wuhibu | Hrvatska |
| Yu'ŋmaa | Croația |
| Yɛtɔɣa sabbu gahinda | kɾuːˈɑtsɪɑ, xɐrˈvatʲɪjə, xɔrˈvät͡sjä |
| Yɛltɔɣa din nyɛ tuma ni dini | Croatian |
| Tiŋgbani silima | Lijepa naša domovino |
| Kali | culture of Croatia |
| Taachi sabbu | Full of life, Llawn bywyd |
| Dunia yaɣili | Tuure |
| Tiŋa | Croatia |
| Tinzuɣu | Zagreb |
| Wakati luɣili | UTC+01:00 |
| Be ni bee n pa kodoosheei zuɣu | Adriatic Sea |
| Located in/on physical feature | Balkans, Southern Europe |
| Tiŋgbaŋ yaɣili calinli | 45°15′0″N 15°28′0″E |
| Coordinates of geographic center | 45°6′0″N 15°12′0″E |
| Coordinates of easternmost point | 45°11′43″N 19°26′53″E |
| Coordinates of northernmost point | 46°33′0″N 16°22′12″E |
| Coordinates of southernmost point | 42°23′32″N 18°31′53″E |
| Coordinates of westernmost point | 45°29′13″N 13°29′23″E |
| Highest point | Dinara |
| Lowest point | Adriatic Sea |
| Din nyɛ gɔmnanti nyolini | republic |
| Office held by head of state | President of Croatia |
| Tiŋgban zuɣ'lana | Zoran Milanović |
| Office held by the head of government | Prime Minister of Croatia |
| Tiŋgbani zuɣ'lana | Andrej Plenković |
| Kpamba yaɣili | Government of Croatia |
| Loo zalibu yaɣa | Parliament of Croatia |
| Central bank | Croatian National Bank |
| Tingbani liɣiri | euro |
| Duhubu yaɣili | right |
| Niɣilim buɣum polo puloku balishɛli | Europlug, Schuko |
| Taɣi | Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija, Socialist Republic of Croatia, Eastern Slavonia, Baranja and Western Syrmia |
| Significant event | Independence of Croatia |
| Lahabaya dundɔŋ din mali dihitabili | http://www.vlada.hr, https://vlada.gov.hr/en |
| Hasitagi | Croatia |
| Top-level Internet domain | .hr |
| Tuuta | flag of Croatia |
| Coat of arms | Coat of arms of Croatia |
| Has seal, badge, or sigil | Seal of Croatia |
| Geography of topic | Geography of Croatia |
| Nahingbaŋ | free country |
| Taarihi bachikpani dalinli | history of Croatia |
| Ziligi naba trafiki yaɣili | right |
| Open data portal | Portal for publishing open data in Croatia |
| Economy of topic | economy of Croatia |
| Demographics of topic | demographics of Croatia |
| Preferred BCMS project code | hr |
| Mobile country code | 219 |
| Tiŋgbani boligu zalikpana | +385 |
| Trunk prefix | 0 |
| Zuɣusaa zuɣusaa tangalimia lamba | 112, 192, 93, 94 |
| GS1 tiŋgbani code | 385 |
| Lansisi plati koodi | HR |
| Maritime lamba kalinli | 238 |
| Unicode bachinima | 🇭🇷 |
| Category for honorary citizens of entity | Category:Honorary citizens of Croatia |
| Category for maps or plans | Category:Maps of Croatia |


Croatia nyɛla tiŋgban'shɛli din be Europe yaɣili polo, Eastern Europe. Di nyɛla gbanpiɛla tiŋa.
Taarihi
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Yaɣili bɛ ni mi zuŋɔ Croatia daa be niriba ni piligu saha zaa. Neanderthal kulisi bɛ ni mi Palaeolithic saha sunsuuni ni daa nyɛla northern Croatia, ka di gari pam Krapina yaɣili. Neolithic mini Chalcolithic cultures binshɛŋa bɛ ni nya nyɛla tiŋa zaa. Binshɛŋa din gari pam be northern Croatia kulisi ni. Din mali tɛhigu nyɛ Baden, Starčevo, mini Vučedol cultures. Iron Age daa mali Illyrian Hallstatt culture piligu mini Celtic La Tène culture.
Zuŋɔ Croatia yaɣili daa nyɛla Illyrians mini Liburnians ni be. Greek colonies tuuli daa pili Hvar, Korčula, mini Vis tiŋsi. Yuuni 9 AD, zuŋɔ Croatia tiŋgbani daa leei Roman Empire yaɣili. Emperor Diocletian yina yaɣili ŋɔ. O daa mɛ palace din gari Split ni ka o daa chaŋ ni o niŋ o alizama nyaaŋa AD 305. 5th century saha, Western Roman Emperor tuuli Julius Nepos daa di yaɣili kasi palace ni nyaaŋa ka o daa chɛ Italy
Maŋ Sulinsi;
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Tɛha ni daa yɛligi, Croatia daa yɛli o maŋmaŋa 25 June 1991. Bɛ daa naan yi niŋ di niŋbu gbaai tooni dabaa ata chɛbu nyaaŋa 8 October 1991. Lala saha, tɛha daa taɣi tobu ka Serbian nim ni di Yugoslav People's Army (JNA) mini Serb paramilitary groups shɛŋa daa ŋmɛ Croatia. 1991 naabu, tobu din gari pam din daa ŋmɛ tooni din gari pam daa chɛ ka Croatia di o tiŋa yaɣili 2/3. Serb paramilitary groups daa pili Croats ku, kpaŋsi, mini bɛ yibu yaɣa bɛ ni di, ka ku Croat civilians tuhi pam ka yihi bee chɛri Croats ni bɛ shɛba ban bi nyɛ Serbs 400,000–500,000 bɛ yiŋsi. Serbs ban be Croatian tiŋsi, pam ban be tobu tooni, daa nya nambu yaɣa. Croatian Serbs Eastern mini Western Slavonia ni Krajina yaɣa daa chɛ ka Croatian tobu yihi ba bee bɛ maŋa chɛli, amaa di daa bi gari pam. Croatia Government daa yɛli o suhugu ni tuma ŋɔ ka bɔri ni bɛ chɛli, ka yɛli ni di bi be Government sɔli ni.[101][102][103][104][105][106][107][108][109][110][111]
15 January 1992, European Economic Community daa saɣiti Croatia, ka United Nations daa naan yi. Tobu maa daa naai August 1995 ni Croatia nasara kpɛma; bɛ niŋdila dali ŋɔ yuuni yuuni 5 August kamani Victory mini Homeland Thanksgiving Day mini Day of Croatian Defenders. Croatian nasara nyaaŋa, Serbs 200,000 gari ban daa yɛli ni bɛ nyɛ Republic of Serbian Krajina daa chɛ yaɣili ŋɔ ka Serb civilians ban gari pam daa ku bɛ nyaaŋa tobu ŋɔ ni, pam nyɛla bɛ ni labi mali li ka kɔhi bɛ yɛla. Dabaa ayi daa labi na zuŋɔ. Serb yiŋa 19,000 gari daa ti Croat refugees ban yina Bosnia and Herzegovina. Yaɣa din na kpalim bɛ ni di daa labi ti Croatia Erdut Agreement November 1995, ka di naai UNTAES tuma January 1998. Karimbanim pam kaliya tobu ni niriba 20,000.[112][113][114][115][116][117][108][119][120][121][122]
Wuhiri fɔto: Croatia daa kpɛ EU 2013 ka Eurozone daa pahi decade yini nyaaŋa 2023.
21st century piligu, Croatia daa nya economic growth din chaŋ tooni ka tiŋa maa daa democratize amaa ka bɔra ni public corruption mini tuma kɔbu. Croatian Parliament daa lɛbi constitutional amendments November 2000 mini March 2001 ni bɛ taɣi bicameral niŋ unicameral body, ka naan yi chɛ president nuu. Croatia daa kpɛ Partnership for Peace May 2000 mini World Trade Organization November 2000. Di daa kpɛ military alliance NATO April 2009. Croatia daa pili UN Security Council non-permanent seat 2008 hali ni 2009. 2008 financial crisis ni daa taɣi li, austerity measures daa chɛ ka fanda yiri anti-government protest 2009 mini 2011. Yuuni maa naabu, parliament daa ti May, ka Croatian president Ivo Josipović daa boli piibu paai December ni bɛ chɛ protest. Bɛ ni daa naai negotiations 2004 hali ni 2013, Croatia daa kpɛ European Union (EU) o 28th member July 2013.[123][124][125][126][127][128][129][130][131][132][133][134][135][136]
Croatia daa nya 2015 European migrant crisis ka Hungary ni daa gari Serbia tiŋgbani daa chɛ ka refugees mini migrants 700,000 gari gbaai Croatia. 19 October 2016, Andrej Plenković daa pili o tuma Croatia Prime Minister zuŋɔ. Piibu tuuli din daa niŋ 12 January 2025, daa piigi Zoran Milanović president. 2022, Croatia daa pili OECD kpɛbu, ka bɛ ni naai membership 2026. Tiŋa ŋɔ daa kpɛ Eurozone mini Schengen Area 2023, ka deei euro leei o liɣiri tooni.[137][138][139][140][141][142]
Croatia army force;
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Croatian Air Force
Croatia Toobu (OSRH) mali yaɣa ata: Croatian Army, Croatian Navy mini Croatian Air Force. Croatia President n-nyɛ di kpɛma ka di di o tooni ka Government of Croatia kpaŋsi di defense policy. Toobu maa sɔŋdila Croatia siyaasa din be tiŋsi sunsuuni mini dunia laaʒiba. Di nyɛla toobu yini zaŋ ti Military Security and Intelligence Agency (VSOA). Bɛ saɣim Toobu maa continental Croatia mini tiŋzuɣu Zagreb, ka Navy pam be Split. 2025 Global Peace Index sani, Croatia nyɛla tiŋa din 18th be laaʒiba dunia ni.[184][185]
Croatian War of Independence (1991–1995) nyaaŋa, Toobu maa daa nyɛla din mali tɛhigu territorial integrity gullibu. Toobu tuuli tiŋa din be o yaɣili daa nyɛla 2003 – War in Afghanistan mini Iraq War – nyaaŋa ka bɛ kpɛ military alliance NATO yuuni 2009. Croatia mali toobu mini foreign intelligence taba ni NATO mini United States. Toobu maa daa chaŋla United Nations (UN), NATO mini America ni ŋmɛri tobu shɛŋa dunia zaa. Yuuni 2013 ka bɛ kpɛ European Union (EU), ka di leei EU defense forces yaɣili.[186][187][188][189][190]
Yuun pihita piligu, tiŋsi sunsuuni geopolitical risk zuɣu, Toobu maa nya militarization mini modernization din gari. O ni be Europe mini U.S. ni, di chɛla defense pacts din yɛn chani tooni mini defense industrial base din gari. Croatia toobu nyɛla tobu shɛli din mali technology din gari Southeast Europe. Croatia mali military conscription yuuni 2025, ka bɛ daa pili li tuuli yuuni 1991 hali ni 2008.[191][192][193][194][195][145]