Yiɣi chaŋ yɛligu maŋamaŋa puuni

Joseph Arthur Ankrah

Diyila Dagbani Wikipedia
Joseph Arthur Ankrah
Minister for Foreign Affairs (en) Translate


Minister for Defence (en) Translate

1966 - 1968
chairperson of the Organisation of African Unity (en) Translate

Silimin gɔli February 24, 1966 - Silimin gɔli November 5, 1966
Kwame Nkrumah - Haile Selassie I (en) Translate
2. Ghana zuɣulana

Silimin gɔli February 24, 1966 - Silimin gɔli April 2, 1969
Kwame Nkrumah - Akwasi Afrifa
Ankara, Silimin gɔli August 18, 1915
O ya TiŋgbaŋGhana
Kpibu sheeAnkara, Silimin gɔli November 25, 1992
Education
Shikuru shɛli o ni chaŋAccra Academy
Bala yɛlibu, sabbu bee buɣisibuSilmiinsili
Tuma
Tumadiplomat (en) Translate, military personnel (en) Translate ni politician (en) Translate
Soojɛnima kpamli kpamlimajor general (en) Translate
sooja
ZabiliWorld War II (mul) Translate
AdiiniMethodism (en) Translate

Lieutenant-General Joseph Arthur Ankrah (bɛ daa dɔɣi o la silimiin goli August biɛɣu pia ni anii dali yuuni 1915, O daa nyɛla Ghanaian army general Ghana tiŋgbani zuɣulana ŋun daa pahi ayi yuuni 1966 hali ni 1969 o daa nyɛla  daambolo nti National Liberation Council. Ŋuna n daa nyɛ tuuli linjima nima zuɣu lana n ti Ghana. O daa lahi nyɛla ŋun pahi anahi zuɣu bɛ ni zaŋ African Unity ʒinahigu la zuɣulana n ti silimin goli February bɛɣu pishi ni anahi 1966 yuuni hali ni Silimi goli November daba'anu  1966 yuuni. Pɔi ni dina, Ankrah daa nyɛla bɛ ni piigi so tuuli commander n ti Ghana Army Yuuni 1961.

Joseph Arthur Ankrah dɔɣim daa lula silimin gɔli August biɛɣu pia ni anii yuuni 1915 zuliya shɛli bɛ ni booni Ga ka bɛ be Accra tiŋgbanni la, o daŋ daa nyɛla Samuel Paul Cofie Ankrah, nyɛla baɣa n ti dolodolo yaɣili ŋɔ n ti pahi Beatrice Abashie Quaynor, ŋun nyɛ daa bia.[1] Ankrah daa pili la shikuru chandi 1921yuuni Wesleyan Methodist shikuru din be Accra la. Ni maa ni ka bɛ daa pa o yuli m booni o 'Ankrah Patapaa' dini n daa niŋ ka o "mali yaa ni nangban’kpeeni ŋmɛbu polo ka lahi tooi zaani toondaan nima zaani bɛ yɛla pam puuni maa".[1] Yuuni 1932, o daa kpe Accra Academy, ni maa ni ka o daa wuhi ni o nyɛ la bol'ŋmɛri biiŋa.[1] O daa deei Senior Cambridge School Certificate 1937 yuuni.[2] ka daa chaŋ n ti tuɣi Ghana Civil Service.[1]

Ankrah daa pahi la Gold Coast Regiment puuni 1939 yuuni.[3] Saha shɛli duniya zaa tɔbu din pahiri ayi la ni daa wuligi gili, Ankrah daa laɣim niriba ka bɛ chaŋ Africa nam yaɣili din be wulin luhili polo Frontier Force la ni.[2] O niriba maa shɛba daa bela Africa wulin puhili polo 1940 yuuni, Aka bɛ daa labisi o la Record Office din be Ankara la ka o zaashɛɛ nyɛ Warrant Officer Class ŋun pahiri ayi ka bɛ lahi leeigi o second-in-command.[1]Silimiin goli October yuuni 1946 puuni, o daa chaŋ Marshfield Officer Cadets Training Unit din be United Kingdom la ka daa graduati silimiin goli February 1947 yuuni n leegi tuuli Africa nira ŋun nye officer Gold Coast linjimanim puuni.[1] Bɛ daa lɛbigi o lieutenant yuuni 1947[2][4] ka o daa lɛbi tuuli African camp commandant linjimanim maa bɛhigu shɛɛ maa.[1] Di nyaaŋa, bɛ daa lahi lɛbigi o tuuli Ghanaian Chief Instructor Education Unit puuni.[1] O daa deegi kpamli pam yuuni 1956 ka daa lɛbi tuuli Africa Nira ŋun tooi zaani zaligu African company nima puuni, Charlie Company din daa nyɛ tuuli Battalion ni be Tamale la, Ghana. Di nyaaŋa o daa ti lahi lɛbi Lieutenant Colonel ka daa zaŋ battalion zaa ni lɛbi o dini.[1]O kpamli zan chaŋ colonel daa pahiya 1960 yuuni, saha shɛli Ghana ofisa nima ni daa bɛ saɣi ni bɛ zani Lala zaa shee maa.[2] United Nations Operation di daa niŋ Congo la, ŋuna n daa nyɛ Brigade Commander din nyɛ force-based ni be Luluabourg la, Kasai din be present-day Democratic Republic din be Congo la. O ko' n daa nyɛ Ghana nira n tooi deei lala pini din nyɛ Military Cross ni be Leopoldville din wuhiri unsurpassed gallantry Congo tingbani 1961 yuuni.[1]

O tiɛhi zilima puuni, o kpamli ni o tuma, lala officer daa gbubi la biɛhigu puuni yɛl' kpɛma din daa naan tooi tahi gballi ni yɛltɔɣa na gba Leopoldville mini Congo yaɣishɛŋa. Colonel Ankrah, ŋun daa bi lihi nya o maŋmaŋ nyɛvili gba, ŋun yee Armée Nationale Congolaise (ANC) sooja nɛma ŋun daa, mali mazini parisi , ka daa mɔri ni o luhi Mr. Lumumba buɣim la. O daa zaŋla Prime Minister n chaŋ n ti n sɔɣi loori shɛli puuni ANC nima ni daa ŋmɛ la. Di yi di daa pa Colonel Ankrah ni daa niŋ pɔhim yomyom zuɣu ka tooi zaŋ o nyɛvuli n pa talima zuɣu, ni ŋo Mr. Lumumba's di lahi ka o nyɛvuli puuni.[1]

O lala nyabu Congo ŋo nyaaŋa, bɛ daa ti o toon tali Brigadier n ti lahi ti o Major General[2] ka o lɛbi tuuli Ghanaian commander Ghana army puuni yuuni 1961 ni ti lahi lɛbi Deputy Chief of Defence Staff.[2] Bɛ daa yihi o Ghana sooja tuma puuni silimiin goli July 1965 yuuni[5] bɛ ni daa zilisi ka o bɔri ni o niŋ kuli.[1]

Ankrah daa lɛbila National Investment Bank kpɛma o ni daa yi sooja tuma maa ni. haligba, o daa lɛbila tingbani ŋɔ kpɛma ka lahi nyɛ National Liberation Council daanbolo silimiin goli February biɛɣu pishi ni anahi,1966 yuuni coup saha. [5]Silimiin goli January yuuni 1967, O daa nyɛla ŋun be Nigerian Civil War din daa niŋ Biafra la sunsuuni.[6][7][8]bɛ daa che ka o yi NLC daanbolo tali maa ni n ti pahi Head of State pɛrinla o mini Nigeria daa biiya sunsuuni ŋuna dibu ni daa beni la zuɣu.[3][9]

O diɛma ni yiɣijam polo

[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]

Ankrah ni daa lɛbi tuuli zuɣ lana n zaŋ ti Council of Patrons Accra Hearts of Oak S.C puuni. Ka gbubi football club maa saha gbaŋliŋ.

1965 yuuni ka o daa niŋ amiliya, Mildred Christina Akosiwor Fugar (silimin gɔli June bia pia n ayi dali 1938 yuuni haali n silimin gɔliJune da baa awei daa 2005 yuuni), Ankara n daa bala.[10] O bidibiga gba daa chaŋla Accra Academy. o daa mali bipuɣinga ka o yuli booni Jackie Ankrah ŋun daa nyɛ gbaŋmŋara, yilisabira ni yili yiina.[11][12]o daa mali paɣiba pam ka mali bihi pishi ayi ka.[13]

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Former Leaders - Profiles:Lt-Gen JoesephTɛmplet:Sic Arthur Ankrah. Official Website of The Osu Castle, seat of Ghana government. Ghana government.
  2. 1 2 3 4 5 6 Lt. General Joseph A. Ankrah.
  3. 1 2 Akolgo-Azupogo, Helen (2021-08). "Land governance in Northern Ghana: Creating communities of practice between tribal leaders and the government". Land Use Policy 107: 105493. DOI:10.1016/j.landusepol.2021.105493. ISSN 0264-8377.
  4. "Train, Christopher John, (12 March 1932–7 May 2007), Deputy Under Secretary of State, Home Office, and Director-General, Prison Service, 1983–91", Who Was Who, Oxford University Press, 2007-12-01, retrieved 2025-06-30
  5. 1 2 "Joseph Arthur Ankrah", Wikipedia (in English), 2025-05-07, retrieved 2025-07-01
  6. Levey, Zach (2017-07-06), "Israel, Nigeria and the Biafra Civil War, 1967–1970", Postcolonial Conflict and the Question of Genocide, New York : Routledge, 2017. | Series: The Routledge global 1960s and 1970s: Routledge, pp. 177–197, ISBN 978-1-315-22929-4, retrieved 2025-06-30CS1 maint: location (link)
  7. "Joseph Arthur Ankrah", Wikipedia (in English), 2025-05-07, retrieved 2025-07-01
  8. "Joseph Arthur Ankrah", Wikipedia (in English), 2025-05-07, retrieved 2025-07-01
  9. "Joseph Arthur Ankrah", Wikipedia (in English), 2025-05-07, retrieved 2025-07-01
  10. "Joseph Arthur Ankrah", Wikipedia (in English), 2025-05-07, retrieved 2025-07-01
  11. "Joseph Arthur Ankrah", Wikipedia (in English), 2025-05-07, retrieved 2025-07-01
  12. "Joseph Arthur Ankrah", Wikipedia (in English), 2025-05-07, retrieved 2025-07-01
  13. "Joseph Arthur Ankrah", Wikipedia (in English), 2025-05-07, retrieved 2025-07-01