Water supply and sanitation in Ghana
| Facet of | water supply and sanitation |
|---|---|
| Tingbani shɛli din yina | Ghana |
Tɛmplet:Infobox water supply and sanitation
water supply and sanitation ŋɔ nyɛla kom tuma yaɣ'shɛli be Ghana, nyɛla tuma yaɣ'shɛli ban tiri salo maa kom ka kpaŋsiri tiŋgbani ŋɔ ko'viɛlli nyabu soya.
Ghana tiŋgbani ŋɔ, ko'nyuri sɔŋ nyabu nyɛla din mali yɛligola, di shɛŋa nyɛ ko'viɛlla kalinsi, kom kalinsi, kom zobu nyɛla din ka yaa n-ti pahi saɣiri din be mɔɣa ni. Tum yuuni 1994, lala tuma yaɣili ŋɔ nyɛla din nya lɛbiggimsim bela.[1][2]
Bin din gbaai yuuni 2006 mini yuuni 2011, AVRL nyɛla ban su fana ni kom yɛltɔɣa tum bɛ ni daa gbaai yuma anu alikawli ka di nyɛ din daa naai saha shɛli bɛ ni daa nya bɛ ni bori ni bɛ niŋ binsɛŋa la nyaaŋa.[3] Lala niŋsim ŋɔ nyɛla bɛ ni daa niŋ shɛli ni sɔŋ booi laɣ'shɛli Ghana kom tuma duu yili nima ni mali diri niŋdi kom yɛltɔɣa ni.[1] National Water Policy (NWP) nyɛla kom tuma yaɣ'shɛli bɛ ni daa kpa yuuni 2008 ka di nyɛ zalikpani shɛli gbubi kom tuma yaɣili ŋɔ.[4] National Water Policy ŋɔ nyɛla bɛ ni daa labi lihi shɛli yuuni 2024.[5]
Access
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Kom tibu tuma duri nyɛla din bi galisi di gbaai bahindi tiŋkpansi. Lahabali din yina Joint Monitoring Program for Water Supply and Sanitation zaŋ n-ti UNICEF mini WHO, kom mini ko'nyuri sɔŋ nyabu Ghana tiŋgbani nyɛ din doli na ŋɔ:
| Urban (51% of the population) |
Rural (49% of the population) |
Total | ||
|---|---|---|---|---|
| Water[6] | 'At least basic' definition | 88% | 66% | 78% |
| House connections | 33% | 3% | 18% | |
| Sanitation[6] | 'At least basic' definition | 19% | 9% | 14% |
| Sewerage | ? | ? | ? | |

Water resources
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Ghana nyɛla din mali mɔga pam. Volta river nyɛla din mali mɔɣa kamani Oti, Daka, Pru, Sene n-ti pahi Afram mini white ni Black Volta mɔɣa, kɔbigi puuni di nyɛla din kpuɣi vaabu pisopɔin Ghana mɔɣa ni. Kɔbigi puuni vaabu pishi ni ayi nyɛla "southwestern river", di shɛŋa nyɛ Bia, Tano, Ankobra n-ti pahi Pra. "Coastal river system" mi gba nyɛ Ochi-Nawuka, Ochi Amissah, Ayensu, Densu n-ti pahi Tordzie ka di gba kpuɣi kɔbigi puuni vaabu dibaa anii zaŋ n-ti Ghana.
Yaha, ko'shɛŋa nyɛla din be tiŋgbani kɔɣa ni. Volta Lake din galisim paai kamani 8,500 km2 ika nyɛ dunia mɔɣ'kara puuni zaɣ'yini nyɛla di puuni shɛli. Ghana ni tooi nyari kom mɔɣa ni mini tiŋgbani kɔɣa ni nyɛla din yiɣisi kamani 53.2 billion m3 .[7]
Kom yuusibu
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Yuuni 2000, tiŋgbani maa ni daa nya ko'shɛli zaa nyɛla din daa yiɣisi 982 million m3 ka yuusi pukparilim tumanima ni. Kɔbigi puuni vaabu pia zuɣu nyɛla bɛ ni daa yuusi shhɛli "industry" ka chɛ kɔbigi puuni vaabu pishi ni anahi bee 235 million m3 yuusi yiŋa. Yaha, 37,843 km3 nyɛla bɛ ni daa yuusi shɛli niŋ niɣilim buɣim nyabu ni Akosombo Dam yuuni kam.[8]

Salima gbibu mini kom tibu
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Minista Samuel Abu Jinapor nyɛla ŋun yina n-ti yɛlli tingbani ŋɔ bilichininima ni Ghana kom nyɛla din viɛlligi ka binshɛli bɛ ni tooi nyu ka barina shɛli ka hali salin'gbiriba ŋɔ saɣim mɔɣa maa zaa yoli.[9][10]
Kundivihira
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]- 1 2 WaterAid. National Water Sector Assessment, Ghana (PDF).[permanent dead link]
- ↑ Scaling up Water and Sanitation in Ghana.
- ↑ https://www.world-psi.org/en/aqua-vitens-hands-over-operations-back-ghana-water-company[permanent dead link]
- ↑ Ghanaian Water Resources Commission. National Water Policy.
- ↑ "Water Policy 2024 launched …to address climate change, rural water challenges". Ghanaian Times (Accra, Ghana). 23 October 2024. https://ghanaiantimes.com.gh/water-policy-2024-launched-to-address-climate-change-rural-water-challenges/#:~:text=Water%20Policy%202024%20launched%20%E2%80%A6to%20address%20climate%20change%2C%20rural%20water%20challenges,-October%2023%2C%202024&text=The%20Ministry%20of%20Sanitation%20and%20Water%20Resources%20(MSWR)%20has%20launched,and%20strengthen%20rural%20water%20uses.
- 1 2 A chirim ya: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "JMP". - ↑ Food and Agriculture Organization of the United Nations. "Ghana Country Overview"., p. 3–4
- ↑ Food and Agriculture Organization of the United Nations. "Ghana Country Overview"., p. 4–5
- ↑ Lands Minister Jinapor Defends Ghana's Water Supply Amidst Galamsey Concerns (9 October 2024).
- ↑ New water policy to address 'galamsey' menace – Sanitation Ministry.
External links
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]| Wikimedia Commons has media related to Water supply and sanitation in Ghana. |
Policy setting
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]- Ghanaian Ministry of Water Resources, Works and Housing Archived 26 Silimin gɔli September 2019 at the Wayback Machine
Economic regulation
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Service provision
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]- Articles with short description
- Short description is different from Wikidata
- All articles with dead external links
- Articles with dead external links from July 2018
- Articles with invalid date parameter in template
- Articles with permanently dead external links
- Articles with dead external links from August 2025
- Commons category link from Wikidata
- Webarchive template wayback links
- Navbox orphans
- Water supply and sanitation in Ghana
- Environment of Ghana
- Environmental issues in Ghana
- Volta River Authority
- 1994 establishments in Ghana
- Peejinima din kundivira bi viɛla
