Yiɣi chaŋ yɛligu maŋamaŋa puuni

Vaginal yeast infection

Diyila Dagbani Wikipedia
Kpaɣu Piɛliga
Paɣa tooni ko piɛligu zahimbu din wuhiri "candida albicans"
Ashibti yaɣiliPaɣaba paɣatali
NahingbanaTooni zaɣisibu, Biɛrim dulim dulimbu sheei, Ko piɛligu yibu na paɣa tooni, Biɛrim paɣa ni doo laɣimbu sheei, tooni moobu[1]
Din taɣiri ŋa naDi yi niŋ ka binneein shɛba ban be paɣa tooni la zoo yaɣi[1]
Din ni tooi ʒi ŋa naTi shɛŋa din kuri ningbuna ni binnɛma valibu, puli, shikiri doro,HIV/AIDS[2]
Vihibu sɔyaKo piɛligu din yiri paɣa tooni vihibu[1]
Dɔr' shɛŋa dini ŋmani"chlamydia", "gonorrhea", "bacterial vaginosis" [3][1]
TibibuTi shɛŋa din che ka "yeast" zoobu baligira paɣa tooni, di ni boli shɛli "Anti Fungal agents" la[4]
Di yɔlibu biɛhigu ni75% paɣaba bi biɛhigu puuni[1]

Kpaɣu Piɛliga, di ni lahi mi shɛli "vaginal thrush" nyɛla di yi ti niŋ ka binnɛma shɛli di ni boli "yeast" la zoo yaɣi di ni tuu ni bi zoogi shɛm paɣa tooni, ka nyɛ din tahiri zaɣisigu na saha shɛŋa mii, biɛrim.[5][1] Di nahingbani kpeeni, n nyɛ tooni zaɣisibu, ka saha shɛŋa zaɣisigu ŋo tooi nye din mali yaa pam.[1] Nahingban shɛŋa din pahi n nyɛ, biɛrim dulim dulimbu sheei, ka ko piɛligu yirina paɣa tooni, ka lala ko piɛligu maa ka ʒiɛɣu, biɛrim paɣa mini doo laɣimbu sheei, nti pahi paɣa tooni moobu.[1] Lala nahingbana ŋo nyɛla din kpaŋsira beei din pahira dabisi bihi poi ka paɣa naan yi nya o sorilim[2]

Din tahiri kpaɣu piɛliga na nyɛmi di yi ti niŋ ka binnɛma shɛli dini boli "yeast", din zoogi ka di be paɣa tooni la zoo yaɣi di ni tu shɛm.[1] Lala yeast ŋo nyɛla ban be paɣa tooni, amaa ka bi kalinli bi galisi[1] Kpaɣa piɛliga pala bini zaŋ shɛli pahi paɣaba ni dabba laɣimbu doriti la ni, amaa di nyɛla din zoogi ka di mali ninvuɣ'shɛba ban mini dabba laɣindi pam.[1][2] Yɛli shɛŋa din ni tooi che ka doro ŋo ni gbaagi nira ka di bi to n nye , ti shɛŋa dini boli "antibiotics" la (din nye din kuri binnema ninsali ningbuna ni ) valibu, puli, shikiri doro, nti pahi HIV/AIDS.[2] Shikiri ni zoogi bindiri shɛŋa ni dibu gba nyɛla din ni tooi tahi li na.[1] Neen shɛŋa din mirisira, piɛto bali shɛli niri ni sora, nti pahi maŋ sabita niŋbu pala din pahi lala yɛla ŋo zuɣu.[2] Poi ka bi ti yɛli ni nira mali doro ŋo, bi yɛn zahimla ko piɛliga shɛli din yiri o tooni na, n nye binneen shɛba ban be di ni.[1] Dama doro ŋo nahingban chaŋ mi nti ŋmani paɣaba ni dabba laɣimbu doriti la puuni shɛli, di zuɣu zahimbu nyɛla din niŋ talahi poi ka bi naanyi yɛli ni niri mali lala doro maa.[1]

Bini zaŋ gumdi mali piɛto shɛŋa , ni neen shɛli din bi mirisira nyɛla bi ni wuhi ni niriba niŋ binyɛri shɛŋa din yen gu ba ka che lala doro maa, amaa vihigu kani din dihi lala yeltoɣa ŋo tabili.[1][2] Di lahi tu ni nira che chibo zaŋ paɣi o tooni, ni kpa shɛŋa bee tulaale shɛŋa paɣaba ni niŋdi n niŋdi bi tooni ka di nyo vum la niŋbu.[1] Bi mali tim din kuri lala "yeast" ŋo bee din baligiri di zoobu, n mali tibiri kpaɣi piɛliga.[4] Lala tim ŋo ni tooi nye kpam din ʒiɛra, beei ti vaana.[4] Ti shɛŋa din che ka binnɛma zoobu bala niri ningbuna ni, dini boli shɛli "probiotics" la, pala din mali bukaata pam doro ŋo tibu ni.[6]

Di yi pu paɣaba, kobigi puuni vaabu pihiyopoin naanu(75%) nyɛla ban na mini mali kpaɣi piɛliga, yim bi biɛhigu ni, ka paɣaba pirigili nyɛ ban na mini mali li, buyi zuɣu.[1][7] Paɣaba kobigi puuni vaabiu dibaanu (5%) , nyɛla ban nyɛri kpaɣa piɛliga ka di gari buta zuɣu yuuni puli ni.[7] Kpaɣa piɛliga pahila buyi, dori shɛŋa din tahiri morilim beei biɛrim na paɣa ooni, ka di ni boli shɛli "bacterial vaginosis'' la do yim zuɣu.[3]

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Vaginal yeast infections fact sheet (December 23, 2014).
  2. 1 2 3 4 5 6 Sobel, JD (9 June 2007). "Vulvovaginal candidosis.". Lancet 369 (9577): 1961–71. DOI:10.1016/S0140-6736(07)60917-9. PMID 17560449.
  3. 1 2 Ilkit, M (August 2011). "The epidemiology, pathogenesis, and diagnosis of vulvovaginal candidosis: a mycological perspective". Critical Reviews in Microbiology 37 (3): 250–61. DOI:10.3109/1040841X.2011.576332. PMID 21599498.
  4. 1 2 3 (August 2006) "Sexually transmitted diseases treatment guidelines, 2006". MMWR Recomm Rep 55 (RR-11): 1–94. PMID 16888612.
  5. James, William D.; Berger, Timothy G.; et al. (2006). Andrews' Diseases of the Skin: clinical Dermatology. Saunders Elsevier. p. 309. ISBN 0-7216-2921-0.
  6. Abad, CL (June 2009). "The role of lactobacillus probiotics in the treatment or prevention of urogenital infections – a systematic review.". Journal of Chemotherapy (Florence, Italy) 21 (3): 243–52. DOI:10.1179/joc.2009.21.3.243. PMID 19567343.
  7. 1 2 (September 2000) "Diagnosis of vaginitis". Am Fam Physician 62 (5): 1095–104. PMID 10997533.