Yiɣi chaŋ yɛligu maŋamaŋa puuni

Slavery in Sudan

Diyila Dagbani Wikipedia
Slavery in Sudan
aspect in a geographic region
Yaɣ shelislavery Mali niŋ

Tɛmplet:Slavery

Slavery in Sudan nyɛla din pili saha waɣila, ka zaŋ hali ni Second Sudanese Civil War (1983–2005) ni. Trans-Saharan slave trade saha, niriba pam ban yina Nile Valley daa nyɛla bɛ ni adri shɛba daba ka maliba tumdi tuma North Africa mini Orient , ban daa dariba ka maliba tumdi tuma n-nyɛ Nubians, Egyptians, Berbers ni Arabs.[citation needed]

Yuuni 1995 polo, human rights pam buɣisi daba ni dari shɛm,di bahi bahindi Second Sudanese sabiila tɔbu saha. Kamani lahabaya din yina Human Rights Watch mini din pahi pahiu ni wuhi shɛm, tɔbu maa ni Sudan daa nyɛla ŋun yina ti ŋmeri daba lala tɔbu ŋɔ ni pahiri Sudan People's Liberation Army (SPLA) zuɣu.[1] Lahabali lahi wuhiya ni Sudan bi tooi zaŋ zalisi pahi bihi gbahibu zuɣu, n-ti pahi bihi mirisi zaŋ tum tuma.[1]

Lahabali shƐli lahi wuhiya (din yina International Eminent Persons Group) ni gɔmnanti lahi nyɛla ŋun tuhiri sabiila nima.[2][3] Sudan ʒimi ni daba dabu nyɛlka din tahiri tɔbu na, ni ka o nuu ka din ni.[1]

Rift Valley Institute ni wuhi shɛ ni, daba dabu daa nyɛla din che yuuni 2002, amaa daba shɛba ban kalinli bi yi polo nyɛla ban na be fukumsi ni.[4][5] [6]

Sudan daba dabu taarihi nyɛla din waɣi pam, ka pili Nubian mini daadaa Egypt ha zaŋ kana zuŋɔ.[7]Nubian daa gbahila daba bɛ mini Libyan ni daa tuhi tɔbu naai, Canaanites, ni Egypt nima.[8]

16th- to 19th-centuries

[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]
Sudanese tribesmen raid a Dinka village in around 1870
A slave market in Khartoum, Sudan, c. 1876

Di ni daa niŋ ka Nubian kingdom lu n-naai yuuni 1504, Musulinima daa deei la Nubia yaɣa pam, ka Funj daa deei Sudan yaɣa pam bini din gbaai Darfur zaŋ chaŋ Khartoum; Funj daa pilila daba zaŋ niŋ linjima tuma ni Badi III (Tɛmplet:Reign).[9][10]

Tɛmplet:More information

Ziber Basha Street in Khartoum

Racial abuse nyɛla din niŋ bayana Sudan ka Skin whitening nyɛ din gba niŋ bayana.[11] Yuuni 2020, Al-Intibaha daa wuhiya ni bol'ŋmɛri paɣa beni ka nyɛ dabili.[12] Black Lives Matter protests in 2020 ni, Sudan niriba pam daa filimdi la bol'ŋmɛri yuli booni Issam Abdulraheem ni Arab yili yiina Reem Khougli ŋun gbaŋ mooi bela, bɛ amiliya niŋbu nyaaŋa.[12][12]

  1. 1 2 3 Slavery and Slave Redemption in the Sudan. Human Rights Watch Backgrounder. Human Rights Watch (March 2002).
  2. Slavery, Abduction and Forced Servitude in Sudan| US State Department | International Eminent Persons Group | May 22, 2002 | page 7| accessed 26 October 2015
  3. Factfinding Report Confirms Sudan Slavery.
  4. Vlassenroot, Koen. The Sudan Abduction and Slavery Project. Rift Valley Institute. Riftvalley.net.
  5. "Thousands of slaves in Sudan". BBC News. 2003-05-28. http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/2942964.stm.
  6. "Viewpoint from Sudan - where black people are called slaves". BBC News. 2020-07-26. https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-53147864.
  7. Redford, D. B..From Slave to Pharaoh: The Black Experience of Ancient Egypt. Baltimore: The Johns Hopkins University Press, 2004. Project MUSE
  8. Ancient Egypt: Slavery, its causes and practice. Reshafim.org.il.
  9. Africa and Slavery 1500-1800 by Sanderson Beck.
  10. Barnes, Sharon (2013). Slavery in the Sudan: History, Documents, and Commentary. Palgrave Macmillan.
  11. Sudan Tribune
  12. 1 2 3 Salih, Zeinab Mohammed (2020-07-25). "Viewpoint from Sudan - where black people are called slaves" (en-GB). BBC News. https://www.bbc.com/news/world-africa-53147864.

    Puu:Lahabaya zaa