Yiɣi chaŋ yɛligu maŋamaŋa puuni

Pierre Thiam

Diyila Dagbani Wikipedia
Pierre Thiam
Dakar (mul) Translate, 
O ya TiŋgbaŋSenegal
Education
Shikuru shɛli o ni chaŋUniversité Cheikh Anta Diop (en) Translate
Tuma
Tumacook (en) Translate ni author (en) Translate

Pierre Thiam nyɛla Senegal bindir' duɣira, sasabira ka lahi nyɛ ŋun zabiri salo zuɣu. Thiam nyɛla niribi pam ni mi so ka o nyɛ ŋun zaŋdi West African nim bindiri'dira n wuhiri duniya zaa[1]

California tingbani, Thiam nyɛla ŋun kpa laɣingu shɛli bɛ ni boli  Pierre Thiam Laɣingu  ka bɛ su "Teranga restaurant" din be New York City n-ti pahi Yolélé binidira. Yolélé nyɛla bindirigu tuma du' shɛli bɛ ni daa kpa yuuni 2017 ka bɛ bindir'kpani nyɛ fonio, Afrika nim bindiri kpani din yuui pam.[2]din lahi pahi, yuuni 2015, Thiam daa nyɛla bindiri duɣiriba zuɣulana n-ti bindirigu kɔhibu duu din diri kpaŋmaŋ pina la ka bɛ boli li "Nok by Alara" ka di be Lagos, Nigeria tingbani, ka lahi nyɛ "Pullman Hotel" din bɛ Dakar, Senegal puuni la duduɣirib kpɛma.[3][4] Thiam nyɛla ŋun sabi ka zaŋ wuhi salo duɣibu kundi'gbaliŋ, hali Silimi goli June 2024 yuuni, "James Beard Foundation Awards" daa nyɛla ban sabi o yɛltɔɣa n niŋ duɣibu kundi shɛli bɛ ni boli "Hall of Fame" lani.[5]

Thiam nyɛla bɛ ni dɔɣi ka wumsi so Dakar, Senegal tingbani. O daa chanŋ la Cheikh Anta Diop University shikuru la n ti niŋ o undergraduate degree Chemistry mini Physics puuni. Yuuni 1988, shikuru maa daa nyɛla bini yo shɛli n zali dama shikuru bihi maa daa nyɛla ban to ayirimo, Thiam daa chanŋ United State  yuuni din daa paya n-ti tuɣi o shikuru, amaa o ni daa labina New York City o daa nyɛla ŋun piligi duɣibu tuma tumbu. O ni daa piligi Afrika nim ni kpaŋsi binidir'shɛŋa, ka daa bo soya n leegi bindira duɣibu zuɣulana n zsŋti Boom duduɣili maa shee, din be New York maa, yuuni 1997 puuni.[6][7]

Yuuni 2001, Thiam daa nyɛla ŋun yoogi o dintɔli bindirigu kɔhibu shee, yolélé din bɛ Bed-Stuy Brooklyn, New York City tiŋgbanni ni, ka zaŋ Africa bindir'chɔɣima din nyɛ west Africa kali bindira maa ka bɛ duɣi li saha ŋɔ duɣibu.[8]O daa lahi yoogii Brooklyn shɛli ka boli li "Le Grand Dakar", yuuni 2008 puuni. O ni daa chɛ Brooklyn maa zuɣu, O daa nyɛla  ŋun yoogi Pierre Thiam laɣingu, Thiam daa nyɛla ŋun yooi lala Pierre Thiam tuma duu ŋɔ maa ka di nyɛla west Afrika binidira mini di binnura tooni chandi zuɣu.[9] Lala o laɣigu maa puuni, Thiam nyɛla ŋun yoogi "Teranga restaurant" yaɣa ayi New York City puuni, ka bindira duriɣibu zuɣulan tali daa paagi o "Nok by Alara" bindirigu kɔhibu duu la yooibu ni, Lagos tiŋgbanni, o daa zanŋ la o tuun shɛli din nyɛ tiŋgbani bindira laɣingu tuma du shɛli bɛ ni boli Yolélé maa n bo lɛbiginsim Afrika bindira polo, ka o daa zaŋ o kpalan'zuya n ti gbuni Brooklyn Brewery compini Garrett Oliver ni daa su Shɛli la bia(beers) shɛli din niŋ bayana ka laɣimdi Afrika bindira nɛma la zuɣu.[10]

Yuuni 2017 maa saha zaa, Thiam, Yolélé bindira puuni, o daa nyɛla niriba ni mi so ka o maana ka kɔhira fonio biniyahiri United States tiŋgbanni. Fonio nyɛla West Africa yaɣali ŋɔ na daadaa bin wal'kpani shɛli din tooi yirina Mali, Togo, Burkina Faso, Ghana n-ti pahi Senegal tingbanni.[11] Thiam daa dihi mi n tabili ni o yi zanŋ fonio n wuhi tinŋduya dahi di kotɔmsi n nyɛ o yi soŋdi west Afrika tiŋsi dahinshɛli mini di pukparilim lɛbigimsim.[12] O daa lihi la o tuma maa ka di nyɛ tuun kari'shɛli din pahi tabiri sɔŋdi ka Afrika pukpariba ariziki durina, ban lɛbiginsim daa na gbai n zani yuun gbaliŋ ka di nyɛla bɛ toondan nim ban be duniya zaa bindirigu laɣingu maa ni zuɣu.[13][14]

Niribi pam daa mi laThiam ka o nyɛla ŋun kpaŋdi o maŋa n sɔŋdi niriba ka lahi mali o ni kpa laɣinsi shɛŋa maa n sɔŋdi duniya zaa. Yuuni 2022, Thiam mini O paɣa Lisa daa kpa la laɣingu shɛli din niya pala nyɔri ka bɛ bɔra ka boli li "L+G foundation." Bɛ niya daa nyami ni bɛ yan kpaŋsi ninvuɣ'konkɔba laɣimbu, alaafee, kaya bindira n gili tiŋsi ni.[15] O daa lahi nyɛla ŋun diri fiila shɛli din wuhiri salo anfaani din be pukpariba sɔŋsim puuni n-ti pahi Africa bindira di-n saɣisi ka lahi kpaŋsiri bɛ ni yan niŋ sham ka tiŋgbani maa ariziki maa saɣi ba ka paai salo ban na yiɣisiri na maa gba. Yolélé tuma duu ŋɔ chɛmi ka Thiam tooi ʒi fonio n kpehi United States kɔhimma ni damma luɣa zaa, di daa bo lɛbigimsim n-ti pukpariba ban be Afrika yaɣ'shɛli bini kɔri lala binwalli maa. Fonio nyɛla kurumbunani ha binwalli ka lahi nyɛ tarimba bindirigu n zaŋti West Africa nima.[16][17]

Tumanima din pahi-pahi

[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]

O bindirigu duɣibu tuma maa puuni, Thiam daa nyɛla ŋun bo sɔnŋsim n-ti kundi sabiriba mini binidiri duɣiriba kamani Yewande Komolafe mini Serigne  Mbaye ŋun piligi "Dakar NOLA" din be New Orleans tingbani la. O daa duɣiya n-ti Morocco Naa, French  gomlanti Emmanuel Macron n ti pahi UN Secretary General kuro Ban Ki Moon.[18][19]O nyɛla ŋun daa sabi kundinima anahi n-ti pahi o ni yoli Ku sabi shɛli la zuɣu dini nyɛ "Simply West African" di daa yina 2023 yuuni la.[20]

Thiam nyɛla ŋun ʒi California o mini o paɣa Lisa Katayama n-ti pahi bɛ bipuɣinsi ayi, bani n nyɛ Naia mini Marie Aissé.[21][22]

  • Thiam, Pierre (2008). Recipes from the Heart of Senegal. Lake Isle Press. ISBN 1891105388.
  • Thiam, Pierre; Sit, Jennifer (2015). Modern Senegalese Recipes from the Source to the Bowl. Lake Isle Press. ISBN 9781891105555.
  • Thiam, Pierre (2019). The Fonio Cookbook An Ancient Grain Rediscovered. Lake Isle Press. ISBN 9781891105692.
  • Thiam, Pierre; Katayama, Lisa (2023). Simply West African: Easy, Joyful Recipes for Every Kitchen. Clarkson Potter. ISBN 978-0593578025.

Silimi gɔli June 2024 yuuni, O daa nyɛla bini pigi so pahi duɣibukundu zuɣu shɛli bini boli Fame by James Beard Foundation Award la zuɣu.

  1. “African cuisine” is a misnomer (en-US) (2025-07-25).
  2. Sontag, Elazar (2019-10-17). The Senegalese Chef Behind America’s New Favorite Supergrain (en-US).
  3. Fowler, Morgan (2023-09-12). A Day in Berkeley With James Beard Hall of Famer Pierre Thiam (en).
  4. From street food to fine dining in Lagos (en) (2016-03-05).
  5. Staff, Eater (2024-06-09). Here Are the 2024 James Beard Foundation Media Award Winners (en-US).
  6. A West African ode to a spicy and tangy chicken dish (en-GB) (2024-02-03).
  7. (2023-11-02) "Cooking Up a Storm from Dakar to Brooklyn" (in en).
  8. The Chef Who Believes He Can Change the World (en-US) (2024-02-29).
  9. Prakash, Prarthana (2022-05-03). How One Chef Is Changing the Narrative of West African Cuisine (en-US).
  10. Tse, Don. Why A James Beard-Awarded Brewmaster Wants The Future Of Beer To Be An Ancient Grain (en).
  11. Hunt, Maria C. (2023-07-06). "Could an ancient, climate-friendly crop be the future of beer?" (en-GB). The Guardian. ISSN 0261-3077. https://www.theguardian.com/environment/2023/jul/06/fonio-beer-climate-friendly-grain.
  12. Pointing, Charlotte. Why Pierre Thiam Loves Fonio, a West African Super Grain Good for Health and the Environment (en-US).
  13. Fonio, the 'seed of the universe' that could revolutionise African agriculture - Geneva Solutions (en) (2020-08-28).
  14. Roberts, Nina (2014-02-09). "Fonio: the grain that would defeat quinoa as king among foodies" (en-GB). The Guardian. ISSN 0261-3077. https://www.theguardian.com/money/2014/feb/09/fonio-quinoa-senegal-africa-harlem-restaurant.
  15. L+P Foundation (en-US).
  16. What is fonio? Pierre Thiam's West African super grain (en).
  17. The chef bringing a climate-resilient super-grain to modern tables (en).
  18. A west African chef’s experience bringing African foods to the world (en) (2022-09-14).
  19. Magazine, Harlem World (2019-01-25). West Africa’s Most Accomplished Chef To Open African Restaurant In Harlem (en-US).[permanent dead link]
  20. Pierre Thiam taps into teranga, the Senegalese spirit of hospitality, in his new cookbook (en) (2023-10-20).
  21. Renowned Oakland-Senegalese chef teams up on a new West African cookbook (en-US) (2023-09-04).
  22. Duffett, Becky (2024-03-07). Dig Into West African Food in the East Bay With Star Chef Pierre Thiam (en).