Nipah virus infection
| Nipah virus infection | |
|---|---|
| Di yuli yaha | NiV infection[1] |
| Structure of a Henipavirus | |
| Ashibti yaɣili | Infectious diseases |
| Nahingbana | Saha sheŋa di ka nahingbaŋ sheli, ningbun'duɣili, kohingu, zuɣu yaali, hankali ni yibu[2] |
| Di Piligu saha | Dabaanu zaŋ chaŋ biɛɣu pinaanahi di yi niŋ ka niri mini binneenbila maa niŋ ningbuna.[2] |
| Din taɣiri ŋa na | Nipah virus (ningbuna niŋbu ni lala binnɛŋ maa)[3] |
| Vihibu sɔya | Doro nahingbana vihibu, ni niri ʒim ni vihibu [4] |
| Tahibu sɔya | Maŋ gubu ka che zona ni kuruchunima [5] |
| Tibibu | Supportive care[6] |
| Di yɔlibu biɛhigu ni | ~701 (yuuni 1998 hali ni May 2018)[7][8] |
| Di Kum | ~40 to 75% nyela doro ŋɔ ni tooi nyaŋdi sheba [9][10] |
Nipah virus doro nyela dori sheli din yiri binneen'sheba bini boli viruses la puuni na, dini n nye "Nipar Virus"[6] Doro ŋo nahingbana puuni sheli n nye: ningbina biisim, kohingu, zuɣu yaali , vuhum fabu ni hankali ni yibu.[2][6] Di yi ti niŋ ka doro ŋo moo ni ni, niri ningbuna ni tooi che tumbu kamani dabaa yi.[2] Ka saha sheŋa di yi niŋ ka doro ŋɔ yi gbaagi nira, di ni tooi tahi morilim na o zuɣu puri ni, beei ka di che ka doɣu darigiri lala nirimaa , hali gba di yi ti niŋ ka o kpaŋ naagi.[6]
Lala Nipah virus (NiV) ŋo nyela din be "Henipavirus" binnɛma la puuni. Ka nye din zoogi ka di be zona ban diri binwola ni.[6] Di nyɛla din ni tooi yi niri ni n loogi so, bee ka di yi binkobiri ni n loogi daadama.[6] Ka di loobu maa doli ningbuna niŋbu ni binshɛli din pun mali doro maa.[3] Poi ka bi naayi ti yɛli ni so mali lala doro ŋo, bi yɛn zahimla nahingbana shɛŋa din be o ni, ka lahi voogi o ʒim n niŋ vihigu.[4]
Hali ni yuuni 2023, doro ŋo daa nyela din ka tim, ka tim daa lahi nye din kani din yen gu ka taɣi niriba ka che lala doro maa.[6] Niri ni yen gu o maŋ ka che lala doro ŋɔ, di tu ya ni o gu o maŋ ka che zona, ni kuruchunima ka lahi nye ŋun bi diri binnɛma ni pun di binwoli sheŋa ka che.[5] Silimin goli May yuuni 2018 saha , vihigu daa wuhiya ni doro ŋo daa nyela din gbaagi niriba ban kalinli yisi kobisiyopoin, ka lala niriba ŋo kobigu puuni vaanbu pihinahi hali ni vaabu pihiyopoin naanu daa koŋ bi nyevuya.[7][9][8][10] Silimin goli May yuuni 2018, doro ŋo daa nyela din kuli yirigi Kerala tingbani ni, yaɣi shɛli bi ni boli "Indian State" ka daa nye din ku niriba pinaayopoin.[11][12][13]
Doro ŋɔ nyela bini daa tuui baŋ shɛli yela yuuni 1998, dini daa niŋ ka di daa kuli yirigi Malaysia tingbani ni, ka binnɛŋ ŋo daa leei nye bini tuui yihi sheli yuuni 1999.[6][14] Malysia tinkpan'bila shɛli yuli ka bi zaŋ n ti lala doro maa, Sungai Nipah.[14] Doro ŋo nyela din ni tooi gbaagi kuruchunima gba, ka lala ŋo zuɣu Malaysia kpamba daa nyɛla ban ku kuruchunima pam yuuni 1999, din yen baligi doro maa ti~pn maa ni.[6][14]
Kunduvihira
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]- ↑ Nipah Virus Infection (Concept Id: C1535917) - MedGen - NCBI (en). Archived 3 Silimin gɔli July 2024 at the Wayback Machine
- 1 2 3 4 Signs and Symptoms Nipah Virus (NiV) (en-us).
- 1 2 Transmission Nipah Virus (NiV) (en-us) (20 March 2014).
- 1 2 Diagnosis Nipah Virus (NiV) (en-us) (20 March 2014).
- 1 2 Prevention Nipah Virus (NiV) (en-us) (20 March 2014).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 WHO Nipah Virus (NiV) Infection.
- 1 2 (October 2013) "A treatment for and vaccine against the deadly Hendra and Nipah viruses". Antiviral Research 100 (1): 8–13. DOI:10.1016/j.antiviral.2013.06.012. PMID 23838047.
- 1 2 Morbidity and mortality due to Nipah or Nipah-like virus encephalitis in WHO South-East Asia Region, 2001-2018. “112 cases since Oct 2013”
- 1 2 Nipah virus outbreaks in the WHO South-East Asia Region. WHO.
- 1 2 Nipah virus (en).
- ↑ CNN, Manveena Suri (22 May 2018). "10 confirmed dead from Nipah virus outbreak in India". CNN. https://www.cnn.com/2018/05/22/health/nipah-virus-death-toll-rises-intl/index.html.
- ↑ Nipah virus outbreak: Death toll rises to 14 in Kerala, two more cases identified (27 May 2018).
- ↑ "After the outbreak" (en). Frontline. https://www.frontline.in/the-nation/public-health/article24200872.ece.
- 1 2 3 Nipah Virus (NiV) CDC (en-us). CDC.