Navi Pillay
| Navi Pillay | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
Silimin gɔli March 11, 2003 - Silimin gɔli August 31, 2008
Silimin gɔli September 1, 2008 - Silimin gɔli August 31, 2014 ← Louise Arbour (mul)
Silimin gɔli April 2015 - | |||||||
| Durban (mul) | |||||||
| O ya Tiŋgbaŋ | South Africa | ||||||
| Education | |||||||
| Shikuru shɛli o ni chaŋ | University of Natal (en) Harvard Law School (en) | ||||||
| Shɛhira gbaŋ | doctorate (en) | ||||||
| Bala yɛlibu, sabbu bee buɣisibu | Silmiinsili | ||||||
| Tuma | |||||||
| Tuma | sariya ŋmaara, sariya dira ni jurist (en) | ||||||
| Ŋun kpuɣi o tuma | Tiŋgbana Naŋgban Yini Laxiŋgu | ||||||
| Pin' shɛŋa o ni dee | |||||||
| Nira zaŋti | Independent United Nations Commission of Inquiry into the Israel Palestine conflict (mul) | ||||||
Navanethem "Navi" Pillay (bɛ dɔɣi o silimin goli 23 September 1941) nyɛla South Africa alikaale nira ŋun daa nyɛ United Nations High Commissioner for Human Rights yuuni 2008 hali 2014.[1] South Africa nira ŋun yina Indian Tamil, Pillay n-daa nyɛ paɣa tuuli ŋun pa gbaŋ piɛlli ka nyɛ High Court of South Africa jaaji.[2] O daa lahi lee jaaji n-ti tiŋduya bibiɛri kootu ni zuɣulana zaŋ n-ti International Criminal Tribunal for Rwanda.[2] O yuma anahi Her four-year term as High Commissioner for Human Rights began on 1 September 2008[1] and was extended an additional two years in 2012.[3] Silimin goli September 2014 Prince Zeid bin Ra'ad daa deei bihipiriba ŋɔ n-lee High Commissioner for Human Rights.[4] Silimin goli April 2015, Pillay daa lee komiishina ŋun pahiri pia-ni-ayobu zaŋ n-ti International Commission Against the Death Penalty.[5] O lahi nyɛla kpeen’ so bɛ ni lihiri kpeen pishi-ni-anu puuni ban be laɣingu yuli booni “Information and Democracy Commission” ka Reporters Without Borders yooi li.[6]
Bɛ dɔɣi la Pillay Durban, South Africa ka o lahi zooi dini, ka daa chaŋ University of Natal, n-ti deei shɛhirili gbaŋ din nya “Bachelor of Arts” yuuni 1963 ni din nyɛ “Bachelor of Law” mi yuuni 1965.[7] Univɛsiti nyaaŋa, Pillay daa nyɛla ŋun lahi pili alikaale tali yaɣi shɛli bohimbu ka daa be bibiɛtali looya, N.T. Nicker sani, apartheid.[7] Yuuni 1967, Pillay daa yooi o dahalali alikaale duu ka lee tuuli paɣa ŋun niŋ lala beni ŋɔ Natal.[7] Yuuni 1981, Pillay daa nyɛ soli chaŋ silimin tiŋduli karim zɔŋ karli yuli booni Harvard University. [7] N-daa naai li ka deei alikaale shɛhirili gbaŋ din nyɛ “Master of Law”.[3] Yuuni 1988, o daa naai bohimbu ka karim siɣisi Harvard Law School ka deei shɛhirili gbaŋ din nyɛ “Doctorate of Jurisprudence”.[8]
Pillay daa nyɛla South Africa Judicial Service Commission ni piigi so niŋ High Court yuuni 1995.[9] Di ni daa niŋ ka saha ti naara, adaalichi minisita Abdullah Omar mini tiŋgbani zuɣulana Mandela daa daŋ o yuli ti ni be piigi o U.N. Security Council ni jaaji ŋun yɛn pahi laɣingu yuli booni “U.N. International Criminal Tribunal for Rwanda” (ICTR) yuuni 1995.[9] Yuuni 1999 mini 2003 sunsuuni, Pillay daa nyɛla ŋun tumdi ICTR [1] ka bɛ daa piigi o zuɣulana jaaji.[7] Yuuni 2003, paatinima nangban yini laɣingu zaŋ n-ti Rome Statue din nyɛ ICC la daa piigi o jaaji niŋ tiŋduya bibiɛhi kootu ka o daa lahi nyɛ ŋun be Appeals Chamber hali ni yuuni 2008.[10] Yuuni 2008, gbaŋ ŋmari kpɛma Ban Ki Moon[11] daa piigi Pillay ka U.N. General Assembly daa saɣiti ni o lee U.N. kpɛma zaŋ n-ti salinima yiko.[11]
Saha ŋɔ, ŋuni n-nyɛ jaaji zaŋ n-ti International Court of Justice on The Gambia v Myanmar.[12] Yaɣa, ŋuni n-nyɛ daanbolo ti U.N. zangama tiŋduya komiisa din vihiri yaɣa shɛli Palestine nim’ ni be, zuɣulana zaŋ n-ti tiŋduya komiisa kum tibdarigibu din be Madrid, zuɣulana zaŋ n-ti kansili din saɣisiri International Nuremberg Principles Academy, ni daanbolo zaŋ n-ti Quasi-Judicial Inquiry into Detention in the Democratic People's Republic of Korea.[12]
Background
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Piligu biɛhigu
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]
Ban daa dɔɣi Navanetham Nadoo n-nyɛ Narrainsamy Nadoo mini Santhama Nadoo, yuuni 1941, Durban, Natal Province, Union of South Africa, Indian Tamil descent.[8] O yaanim’ nyɛla ban yina India, ka daa nyɛ ban kana tuma tumbu South Africa shigiri fagtiri din be Natal yuma 1890 saha.[8] O lanba ŋɔ daa nyɛla ban daŋ amiliya niŋbu. Bɛ dɔɣi la bihi anii, ka ŋun pahiri bihi anu ni n-nyɛ Pillay.[7] Narriansamy daa nyɛla loori duroba ka daa lahi tumdi tuun’ shɛŋa dabam ka mani bato tali, ni di guli yihiri bela bela na tabiri sɔŋdi o dundɔŋ ka Santhama mi daa maandi yiŋa.[7] Bɛ niriba ayi ŋɔ daa nyɛla ban wumsi bɛ bihi ŋɔ Hindu taɣada, din yɛn bo biɛhi viɛnyɛli niŋ bidibsi ŋɔ mini bipuɣinsi ŋɔ ni bɛ dundɔŋ maa ni.[7] Di ni daa niŋ ka Pillay bipuɣintaba guli be nimmohi kuni dobba, o lanba ŋɔ daa niŋ nimmohi ni shee ka Pillay mini o tuzobihi ban gba nyɛ paɣaba ŋɔ chaŋ shikuru ka ka mani bɛ tuzodobba maa.[8] Lala saha maa, bihi daa be South Africa gari bi’ shɛba ban shikuruti ni.[7][8] Di ni daa niŋ ka Pillay ma mali zaɣa ni bɛ shikuru chandi ni, o daa naan tooi kuli pe foli waɣanli ni o zaŋ o bikura dɔɣiri dabsiri gbana sabi o bihi ban na pɔra shikuru.[7] Laɣiri kalinsi zuɣu, Santhama Pillay daa naan tooi zaŋ gbaŋ kura din be buku kur’ shɛŋa bikura maa ni sabi ka che n-she laɣim taba zaŋ n-ti bibihi maa.[8]
Elementary and high school
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Shikuru nil, Pillay daa nyɛla ŋun kpe luɣishɛli din yi di ko ka che o yiŋ biɛhigu, ka bɔhim adiini palli ni bali palli.[7] Zaŋ yi bɛ zaɣyino kam biɛhigu ni daa yi di ko ŋɔ, karimbnima daa nyɛla bɛ ni mɔŋ n-di fiila yi siyaasa, ni adiini polo ka so yi zaɣisi, shikuru kpamba nyɛla ban ni labisi.[7]
Pillay daa tuui kpe kootu ni di ni daa niŋ ka o kpe n-ti di shɛhira bɛ ni daa fa o laɣiri pawunsi diba anu.[7] O ma n-daa ti o lala laɣiri maa ni o zaŋ ti ti o ba, o goli yori.[7] Di ni daa ka kootu maa ŋmaai yɛltɔɣa maa naai, bɛ daa bi labisi laɣiri maa ti o ba maa.[7]
Pillay daa nyɛla ŋun deei nupuɣu pam zaŋ yi o sabbu polo o bilim ni. O daa paai yuun’ pia, Pillay daa sabi lahabali gahindili jɛndi gbaŋ sabila ni deeri tindarigibu din kpɛm gari bɛ mabihi ban nyɛ gbaŋ piɛla shɛm South Africa kootunim’ ni ka di o zaŋ la lahabali shɛŋa o ni wum ba nim mini o karimbanim' sani dama o daa naan ku wum walansi bee n-nyɛ yiko n-karim lababal’ tula.[7] Yuun’ pia-ni-anahi saha, Pillay sabi gbaŋ wuhi kompatiiisa din tu ni South Africa nim dari neen shɛŋa bɛ ni maandi South Africa, ka di nyaaŋa bɛ daa ti o pini zaŋ o sabbu ŋɔ polo.[7] Yuun’ pia-ni-anu saha, Pillay daa sabbi lahabali wuhi paɣaba nuu timbu zaŋ chaŋ bihi wumsibu poli ka Jewish paɣaba laɣingu ti bukunima di zuɣu[7]
College yuma mini di nyaaŋa
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Di ni daa niŋ ka o nyɛ sɔŋsim Indian, o daa karim siɣisi University of Natal ka deei shɛhirili gbaŋ din nyɛ “BA” yuuni 1963 ni “LLB” yuuni 1965.[7] Ban daa tab’ sɔŋ o n-nyɛ Clairwood niriba, Durban City Council, University maŋmaŋa.[7] Saha shɛli o ni daa be University of Natal, siyaasa daa nyɛli din deei shikuru ŋɔ zaa.[7] Karim duri ŋɔ daa nyɛla din wali wali shikuru bihi ŋɔ galisim zuɣu.[7] Gaŋbu gaŋbu zuŋu, Pillay daa ti bahi yɛli bɛ ni daa bi ti ba sɔŋsim ka di galisi shɛm nti paai bɛ mabihi gbaŋ piɛla shikuru ŋɔ ni.[7] O daa ti laɣim buku ni o mabihi gbaŋ piɛla pishi.[7] Yuuni 1959, South Africa daa zali Univɛsitinim waligibu zaligu din daa che ka univɛsiti shɛŋa din daa pun wali wal’ shɛŋa labi laɣim.[7] Dinzuɣu, Pillay daa bi yuri ka ti bahi yi univɛsiti ŋɔ ni taɣi chaŋ univɛsiti shɛli din pa gbaŋ piɛla univɛsiti ka baɣiba, Univɛsiti din be Salisbury Island, o yuun’ yini nyaaŋa.[7] Di ni daa niŋ ka University of Natal niŋdi LLB ŋɔ, University at Salisbury Island ban daa bi niŋdi li.[7] O daa sabi gbaŋ ti South Africa aadalichi minisita ni bɛ che o, ka daa boli bɛ ɔfis ŋɔ ni di ni daa niŋ ka o bi wum shɛli ka daa labi Natal ti bahi ti bahi naai.[7] O daa lahi chaŋ Harvard Law School, ka deei shɛhirili gbaŋ din nyɛ “Master of Laws” yuuni 1982 ni shɛhirili gbaŋ din nyɛ “Doctor of Juridical Science” yuuni 1988.[7] Pillay is the first South African to obtain a doctorate in law from Harvard Law School.[13]
O daa nya la o yidana ŋɔ, Paranjothee “Gaby” Anthony Pillay yuuni 1962, looya so o ni daa ri kontiraaji.[7] Silimin goli January 1965, bɛ daa niŋ amiliya, ka dɔɣi bihipuɣinsi ayi di nyaanŋa.[1]
Alikaale tuma
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Pillay nyɛla ŋun ku o alikaale tuma pam niŋ gu salinim yiko anduniya zaa, ka zaɣisim pam be bibiɛlim din jɛndiri zaŋ kinkamsi bili paɣaba ni fitina paɣaba laɣimbu polo.[10] O daa nyɛla ŋun siɣ’ lohi laɣingu din tuhiri gaŋbu zaŋ yi niŋgbuŋ gbaŋ kom polo, n-zabiri siyaasa niriba ban gba zabiri lala yɛlli ŋɔ zuɣu ka mali yɛltɔɣa bihi tiŋgbani maa zaŋ yi bɛ ni ka biɛhi suŋ zaŋ ti sarikanima ni tibdarigibu din bi tam kanli zuɣu.[14][7]
Shadow work
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]O ni daa karim siɣisi University of Natal naai, Pillay daa nyɛ soli n-lee looya.[7] Pillay daa bo soli ni o pili alikaale yaɣ'shɛli din nyɛ atoni la bɔhimbu ka di zaya ni shee o mali atoni baŋsim ka mani yuma ayi pɔi ka naai tooi lee atoni maŋli.[7] O daa tum N.T. Naiker sani, ŋun be African National Congress yuma ayi. Naiker daa nyɛla ŋun be yiŋ sarika ni ka Pillay n-daa nyɛ o ni ni tooi che ka so zani o zaani di shɛhira ti o niriba kootu ni.[7] Yuuni 1967, Pillay daa pahi atoninim ata shɛba bɛ ni daa dihi nuu lee atoninim ka o lahi nyɛ tuuli gbaŋ sabinli[15] ŋun nyɛ paɣa ka o yooi o dahalai alikaale tuma duu Natal Province.[2] O yɛliya ni o daa lahi kala o ni yɛn niŋ shɛm: "Alikaale tuma duu shɛli pala din ni kpuɣi ma dama bɛ yɛliya ni gbaŋ piɛlli tuun’ tumdi so n-kani yɛn deeri zalisi gbaŋ sabinli sani".[16] Di ni niŋ ka o daa nyɛ gbaŋ sabinli alikaale niri gbaŋ sabila gaŋbu saha, o daa pala bɛ ni ti so soli ni o kpe jaaji duu.[16]
Zangama tuma
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]O alikaale tuma yuun’ pishi ayi'ka South Africa, o nyɛla ŋun di saliya ti ninvuɣu ban zabiri gaŋbu gaŋbu zaŋ chaŋ niŋgbuŋ kom polo[17] ka nyɛ African National Congress niriba, Unity Movement, Black Consciousness Movement, and Azanian People's Organisation.[7] O daa lahi sɔŋ yihi tibdarigibu din bi tam kanli zuɣu [17] ni biɛhi biɛɣu din be sarikanima duri.[16] Di ni daa niŋ ka bɛ gbaagi o yidana yuuni 1971 ni zalikpani din nyɛ bibiɛlim zaligu, o daa nyɛ nasara she successfully tahi yɛltɔɣa ŋɔ kootu din yɛn niŋ ka bɛ bi doli so'shɛli din bi tam kanli zuɣu ni bɛ vihi o.[18] Yuuni 1973, o daa di nasara zaŋ chaŋ siyaasa niriba ban be sarika Robben Island, ni Nelson Mandela, tooi nya soli paari looya bima ban be State v Kader Hassim ni niriba awɔi ban pahi ni State v Harry Gwala niriba awɔi ban pahi.[7][19] Di ni daa niŋ ka o tiri alikaale saɣisiɣu, o daabihi daa yɛli o ni di tu ni mali jaajinim’ ban mi tiŋduya zalisi mini salinima zaŋ yi bɛ yɛltɔɣa polo.[7] Pillay daa nya soli din nyɛ Harvard-South Africa Scholarship n-chaŋ Harvard University yuuni 1981 n-ti lahi deei baŋsim pahi ka deei shɛhirili gbaŋ din nyɛ “Master of Law”.[7] The Harvard-South Africa Scholarship Program was a foreign exchange program created by anti-apartheid activists on Harvard's campus.[8] Bɛ daa zami ni di yi yɛn niŋ ka shikuru ŋɔ na kuli yɛn mali kpalanzuya ni kompɛni nim’ din niŋdi daabiligu ni South Africa, bɛ n-ti South Africa shikuru bihi soya ka chaŋ shikuru Harvard.[8] O ni daa naai o dahimbu, o daa siɣisi Harvard alikaale shikuru ka deei shɛhirili gbaŋ din nyɛ dɔɣiyɛ, “Doctorate of Jurisprudence” yuuni 1988. O daa pahi ka bɛ kpa laɣingu din nyɛ saɣisiɣu zaŋ n-ti fitiina ni paai shɛba ka lahi bo bori biɛhigu sheei tiri fitiina ni paai shɛba[18] Di ni niŋ ka o be Women's National Coalition la, o daa pahi o kukoli ka bɛ zali zaligu South Africa zalikpana kundi zaŋ chaŋ so di boli so yoli o niŋgbuŋ kom zuɣu, adiini zuɣu, ni paɣatali bee dotali zuɣu.[20] Yuuni 1992, o daa pahiya ka bɛ kpa paɣaba tiŋduya laɣingu din yuli booni Equality Now.[20]
International Criminal Tribunal for Rwanda =
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Yuuni 1995, aadalichi minisita Abdullah Omar mini tiŋgbani zuɣulana Mandela daa zaŋ Pillay yuli ti ni ŋuni ka bɛ piigi U.N. Security Council ni jaaji zaŋ n-ti U.N. International Criminal Tribunal for Rwanda (ICTR).[21] Yuuni 1999 mini 2003 sunsuuni, Pillay daa nyɛla ŋun be ICTR, ka bɛ daa piigi o tiŋgbani zuɣulana jaaji.[22] O daa tumla yuma anii, n-ti pahi yuma anahi shɛli o ni daa nyɛ zuɣulana maa.[23] Ŋuni n-daa nyɛ tuuli paɣa ŋun lee jaaji ti tiribunali ŋɔ.[24] O nyɛla zali yuli o saha ICTR ka bɛ ni ku zaŋ shɛli tam o yɛla n-nyɛ kpaŋmaŋa shɛli o ni daa niŋ zaŋ chaŋ Jean-Paul Akayesu saliya dibu polo, din daa wuhi m-miri paɣa doni ni fitina paɣa ni doo shee nyɛla din ni tooi tahi yɛltɔɣa biɛɣu na.[25][24][26][22] Saha shɛli bɛ ni daa bohiri Pillay bohisi, o daa yɛliya,"saha din gari, mirisi paɣa doni daa nyɛl bɛ ni lihi shɛli ka di nyɛ din saɣindi tobu. Punpoŋɔ, di pa yɛn kpiɣili mi ka di taali titali. Di bori ni ti zaŋla lahabali ti ka sokam baŋ ni miriisi paɣa doni lahi pala tob' buni."[26]
Kundivihira
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]- 1 2 3 4 Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights (2008). "Navanethem Pillay confirmed as new High Commissioner for Human Rights". Retrieved on 30 July 2008.
- 1 2 3 Reuters (28 July 2008). "FACTBOX-South Africa's Pillay is new human rights chief". Retrieved on 30 July 2008.
- 1 2 Navanethem Pillay
- ↑ Past High Commissioners (2023).
- ↑ Navanethem Pillay new ICDP Commissioner | International Commission against the Death Penalty.
- ↑ Navi Pillay | Reporters without borders (9 September 2018).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 Heyns, Christof (2012). ""Interview with Navi Pillay, United Nations High Commissioner for Human Rights"". South African Yearbook of International Law 37: 9–21.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Naidu, Sam (2013-07-25). "Navi Pillay: Realising Human Rights for All". Google Books: Quercus Publishing. ISBN 978-1-909807-27-3.
- 1 2 Andrews, Penelope (2006-07-01). "The South African Judicial Appointments Process". Osgoode Hall Law Journal 44 (3): 565–572. DOI:10.60082/2817-5069.1288. ISSN 2817-5069.
- 1 2 Judge Navanethem Pillay (en).
- 1 2 "Commissioners of the COI" (2023-11-01).
- ↑ Women Marching Into the 21st Century: Wathint' Abafazi, Wathint' Imbokodo (in English). HSRC Press. 2000. ISBN 978-0-7969-1966-3.
- ↑ "Profile: New UN human rights chief" (en-GB). 2008-07-28. http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_depth/7529821.stm.
- ↑ Human Sciences Research Council. Group: Democracy and Governance (2000). Women Marching Into the 21st Century: Wathint' Abafazi, Wathint' Imbokodo. Human Sciences Research Council. ISBN 9780796919663.
- 1 2 3 Jonah Fisher (28 July 2008). "Profile: New UN human rights chief". BBC News. Retrieved on 30 July 2008.
- 1 2 Louis Charbonneau (28 July 2008). "U.N. assembly confirms S.African as human rights chief". Reuters. Retrieved on 20 April 2009.
- 1 2 Interview with Vino Reddy Archived 2021-01-23 at the Wayback Machine (11 August 2002). Voices of Resistance. Retrieved on 30 July 2008.
- ↑ Maggie Farley (26 July 2008). "Human rights commissioner fought a long battle for her own rights". The Sydney Morning Herald. Retrieved on 30 July 2008.
- 1 2 "Jordan Diplomat to Replace Navi Pillay in United Nations for Human Rights". NDTV. 7 June 2014. http://www.ndtv.com/article/world/jordan-diplomat-to-replace-navi-pillay-in-united-nations-for-human-rights-537579.
- ↑ A chirim ya: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "Andrews-2006-2". - 1 2 International Criminal Tribunal for Rwanda (1999). Fourth annual report to the United Nations Archived 3 Silimin gɔli January 2014 at the Wayback Machine. Retrieved on 30 July 2008.
- ↑ A chirim ya: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "icc-profile4". - 1 2 Katy Glassborow (26 July 2006). "Apartheid Legacy Haunts ICC Appeals Judge Archived 2020-08-11 at the Wayback Machine". Institute for War and Peace Reporting. Retrieved on 30 July 2008.
- ↑ Emily Newburger (Spring 2006). "The bus driver's daughter". Harvard Law Bulletin. Retrieved on 30 July 2008.
- 1 2 Bill Berkeley (11 October 1998). "Judgment Day". Washington Post Sunday Magazine, p. W10.