Zuɣu yaali taliga
| Zuɣu yaali taliga | |
|---|---|
| Paɣa ŋun mali zuɣu yaali taliga | |
| Ashibti yaɣili | Neurology |
| Nahingbana | Headaches, nausea, sensitivity to light, sensitivity to sound, sensitivity to smell[1][2] |
| Di Piligu saha | balaga bibu saha [1] |
| Dini diri Saha shɛli | Recurrent, long term[1] |
| Din taɣiri ŋa na | ʒilɛli puuni niɛma, ka saha shɛŋa di doli daŋ[3] |
| Din ni tooi ʒi ŋa na | Family history, female[4][5] |
| Dɔr' shɛŋa dini ŋmani | Subarachnoid hemorrhage, venous thrombosis, idiopathic intracranial hypertension, brain tumor, tension headache, sinusitis,[6] cluster headache[7] |
| Tahibu sɔya | Metoprolol, valproate, topiramate[8][9] |
| Tima | Ibuprofen, paracetamol (acetaminophen), triptans, ergotamines[5][10] |
| Di yɔlibu biɛhigu ni | ~15%[11] |
Migraine ( zuɣu yaali taliga) nyɛla zuɣu yaali bal' shɛli din kanna ka pa taba zuɣu ka ni tooi nyɛ zaɣ' balli bei din tɔhiri pam. Di tooi ŋmaari zuɣu yaɣili bei di pirigili ko n-yaara ka ni tooi paai hawa di baa shɛm hali ni daba ata.[1] Di kanna ni nahingbana kaman tiri kpi`, tibu, ni gbaa maŋ ka che niɣilimbuɣim , vuri bei nyɔm [2] Bɛrim maa toi kpaŋsira di yi niŋ ka a tumdi tuun' kpɛma. Ban mali zuɣ' yaali ŋɔ maa tooi nyɛri lahama "aura "kamani, nimbihi biɛrim bei din ŋmani lala ka di wuhiri ni di ku yuui, zuɣu yaali ŋɔ ni kana.[12] Saha shɛŋa mi lahama maa ni tooi kana, ka zuɣu yaali ti be doli di nyaaŋa.[13]
Zuɣu yaali taliga ŋɔ nyɛla din be shɛba daŋ ni, ka saha shɛŋa, ʒilɛli ni ka niriba nyɛri li. i[3] niriba ata puuni, niriba ayi ni tooi malli ka di nyɛla daŋ puuni doro n-nyɛli.[5] "Hormone "taɣibu gba tooi che ka zuɣu yaali ŋɔ maa tooi nahindi bidibisi saha shɛli bini zoora n-gari bipuɣinsi amaa ka lee mali yaa paɣaba puuni gari dabba.[4][14] Zuɣu yaali taliga baligirmi di yi ti niŋ ka paɣa mali puli, bei ka o sɔrlim ŋmaai.[4][15] Din che ka lala niŋdi o pala bini baŋ sheli naagi. Amaa bi yɛliya , ni zuɣu puri mini ʒi soya mali nuu di puuni.[5]
Tulli ti shɛŋa bini mali ŋmaari zuɣu yaali ŋɔ nyɛla ti shɛŋa din ŋmari bɛrim kaman "ibuprofen "mini "paracetamol "(acetaminophen), ni ti shɛŋa din ŋmaari tiri ni gbaa maŋa ka che bin shɛŋa din tooi tahiri zuɣu yaali maana.[10] Ti shɛŋa din gahim kaman"triptans" bei "ergotamines" gba nyɛla din ŋmaari li , di yi ti niŋ ka ti shɛŋa din pun bol' maa bi tum..[5] Bi tooi mali " Caffeine" gba pahiri ti shɛŋa din pun bol' maa ni.[16] Ti shɛŋa biɛni ka be mali taɣiri zuɣu yaali ŋɔ kandi na kaman "metoprolol", "valproate", ni " anti-CGRP monoclonal antibodys".[17][8][9]
Duniya puuni, kaman niriba kobigi puuni vaabu pinaanu nyɛla ban mali zuɣu yaali taliga.[11] Di galisiya ka di piini bi pali tali ni, ka lee mali yaa ninkurilim ni.Zaŋ gbaai yuuni 2016 zaŋ kana, di pahi dɔri shɛŋa din lebigiri niriba na mo nima[18] Tooli din buɣisi zuɣu yaali taliga n-nyɛ" Ebers Papyrus" din sabi yuuni 1500 BC Egypt Kurili.[19] Yuli din nyɛ migraine, yila Greek ἡμικρανία (hemikrania) na, " zuɣu yaali din gbaagi zuɣu pirigili" [20]
References
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]- 1 2 3 4 Headache disorders Fact sheet N°277 (October 2012). Archived 16 Silimin gɔli February 2016 at the Wayback Machine
- 1 2 Simon, Roger P; Aminoff, Michael J; Greenberg, David A (2009). Clinical neurology (7 ed.). New York, N.Y: Lange Medical Books/McGraw-Hill. pp. 85–88. ISBN 9780071664332.
- 1 2 (December 2007) "Genetics of migraine and pharmacogenomics: some considerations". The Journal of Headache and Pain 8 (6): 334–9. DOI:10.1007/s10194-007-0427-2. PMID 18058067.
- 1 2 3 (May 2009) "Migraine in women". Neurologic Clinics 27 (2): 503–11. DOI:10.1016/j.ncl.2009.01.002. PMID 19289228.
- 1 2 3 4 5 (May 2010) "Migraine update. Diagnosis and treatment". Minnesota Medicine 93 (5): 36–41. PMID 20572569.
- ↑ Olesen, Jes (2006). The Headaches (in English). Lippincott Williams & Wilkins. p. 424. ISBN 9780781754002. Archived from the original on 2017-09-08.
- ↑ Cluster Headache (2017-02-15). Archived 2018-05-09 at the Wayback Machine
- 1 2 (April 2013) "AAN/AHS update recommendations for migraine prevention in adults". American Family Physician 87 (8): 584–5. PMID 23668450.
- 1 2 (June 2013) "Valproate (valproic acid or sodium valproate or a combination of the two) for the prophylaxis of episodic migraine in adults". The Cochrane Database of Systematic Reviews (6): CD010611. DOI:10.1002/14651858.CD010611. PMID 23797677.
- 1 2 (February 2011) "Treatment of acute migraine headache". American Family Physician 83 (3): 271–80. PMID 21302868.
- 1 2 (December 2012) "Years lived with disability (YLDs) for 1160 sequelae of 289 diseases and injuries 1990-2010: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2010". Lancet 380 (9859): 2163–96. DOI:10.1016/S0140-6736(12)61729-2. PMID 23245607.
- ↑ Headache Classification Subcommittee of the International Headache Society (2004). "The International Classification of Headache Disorders: 2nd edition". Cephalalgia 24 (Suppl 1): 9–160. DOI:10.1111/j.1468-2982.2004.00653.x. PMID 14979299. as PDF Archived 2010-03-31 at the Wayback Machine
- ↑ Pryse-Phillips, William (2003). Companion to clinical neurology (2nd ed.). Oxford: Oxford university press. p. 587. ISBN 9780195159387. Archived from the original on 2017-03-13.
- ↑ (April 2006) "Epidemiology of headache in Europe". European Journal of Neurology 13 (4): 333–45. DOI:10.1111/j.1468-1331.2006.01184.x. PMID 16643310.
- ↑ NINDS Migraine Information Page (November 3, 2015). Archived 16 Silimin gɔli February 2016 at the Wayback Machine
- ↑ (October 2015) "New therapeutic approaches for the prevention and treatment of migraine". The Lancet. Neurology 14 (10): 1010–22. DOI:10.1016/s1474-4422(15)00198-2. PMID 26376968.
- ↑ (July 2018) "Erenumab: First Global Approval". Drugs 78 (11): 1157–1161. DOI:10.1007/s40265-018-0944-0. PMID 29968151.
- ↑ (September 2017) "Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 328 diseases and injuries for 195 countries, 1990-2016: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2016". Lancet 390 (10100): 1211–1259. DOI:10.1016/S0140-6736(17)32154-2. PMID 28919117.
- ↑ Miller, Neil (2005). Walsh and Hoyt's clinical neuro-ophthalmology (6 ed.). Philadelphia, Pa.: Lippincott Williams & Wilkins. p. 1275. ISBN 9780781748117. Archived from the original on 2017-03-12.
- ↑ Anderson, Kenneth; Anderson, Lois E.; Glanze, Walter D. (1994). Mosby's Medical, Nursing & Allied Health Dictionary (4 ed.). Mosby. p. 998. ISBN 978-0-8151-6111-0.