Yiɣi chaŋ yɛligu maŋamaŋa puuni

Mercy ffoulkes-Crabbe

Diyila Dagbani Wikipedia
Mercy ffoulkes-Crabbe
1894
O ya TiŋgbaŋGhana
Kpibu shee1974
BaBenjamin Quartey-Papafio
Tuma
Tumakarimba ni lahabali sabira
Pin' shɛŋa o ni dee

Mercy Kwarley ffoulkes-Crabbe, née Quartey-Papafio (6th January, 1894 – 14th June, 1974) daa nyɛla Ghana karimba ka daa n lahi n-nyɛ tuuli indigenous woman ŋun daa n-nyɛ shikuru shɛli din n be Gold Coast ŋɔ kpɛma. O daa lahi n nyɛla bɛ ni n boli so ni a women's columnist la n be pseudonym Gloria sulinsi puuni n-ti Gold Coast Times.[1][2]

O piligu biɛhigu mini shikuru baŋsim

[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]

Mercy Quartey-Papafio ba dɔɣiro n daa nyɛ Benjamin Quartey-Papafio ŋun daa n-nyɛ tuuli Gold Coast dɔɣitɛ ka lahi n-nyɛ Hannah Maria Duncan n be Cape Coast la. Wesleyan Methodist school din n be Cape Coast la mini Accra Grammar School din daa n-nyɛ o ba ni daa n kpa shɛli la nima puuni ka o daa n niŋ o shikuru duu bɔhimbu nima. O yum'pia ni ayobu puuni, ŋuna n daa n-nyɛ tuuli bi'puɣinbila n yina West Africa ka deei bɛ ni n boli shɛli ni a College of Preceptors and Senior Cambridge la Shɛhira gbaŋ. Yuuni 1911 la puuni ka o daa n pili wuhibu Accra Government Girls Schoolpuuni ka bɛ daa n yori o £25 yuuni kam puuni. Yuuni 1913 la puuni o mini o tuzopaɣa Ruby daa nyɛla bɛ ni n tahi shɛba Saxonholme School din n be Birkdale puuni la ka bɛ daa n ti labina Accra yuuni 1915 la ni. Ŋuna n daa nyɛ headmistress zuɣulana paai Accra Government Girls School puuni ka daa n ti lahi n tumdi ka headmistress la dabaa ayi sunsuuni.[3]

Yuuni 1921 la puuni ka bɛ daa n piigi o ka o daa n lɛbi Cape Coast Government Girls School nima kpɛma. Lala zaashee ŋɔ puuni ka o daa n be hali ka saha daa n ti ka o na ni o che tuma maa yuuni 1949 la puuni. Di yi daa n ti niŋ ka bɛ n yiɣisi shikuru bihi n naai, o daa nyɛla ŋun daa n kpandi o maŋa n wuhi o karimba nima di yɛn n che ka bɛ daa n sabi bɛ external certificate examination ka nyɛ di nasara. Ŋuna n daa nyɛ tuuli ka daa n yina Gold Coast ni o ti n zaŋ Parent Teacher Association n kpɛhi jɛna ni din yɛn n che ka laamba mini karimba nima zilima pa taba zuɣu. Ŋuna n daa lahi n tahi yuŋ shikuru duu bɔhimbu na n-ti ti Cape Coast paɣaba amaa ka di daa n bi n nya naba n zani pirimila bɛ yiliyidaanima sujeei zuɣu.[3]

Yuuni 1949 la puuni, o daa nyɛla ŋun n deegi MBE pin'gahindili la. Yuuni 1953 la ni, o daa n sɔŋla Evelyn Amarteifio ka o kpa National Federation of Gold Coast Women, ka daa n lɛbi di tuuli zuɣulana.[3]

O mini Edward Atkin Niven Ffoukles-Crabbe n daa n lo taba amiliya. Bana n daa nyɛ ban daa n dɔɣi Professor Dorothy Jane Oluman Ffoukles-Crabbe.[4]

O daa n kani la silimin gɔli June, yuuni 1974 puuni ka bɛ daa n simsi o Osu cemetery puuni.[3]

  1. Gadzekpo, Audrey (27 September 2016). "The Hidden History of Women in Ghanaian Print Culture". In Oyeronke Oyewumi (ed.). African Gender Studies: A Reader. Springer. p. 291. ISBN 978-1-137-09009-6.
  2. Gadzekpo, Audrey (2006). "Public but Private: A transformational reading of the memoirs and newspaper writings of Mercy Ffoulkes-Crabbe". In Karin Barber (ed.). Africa's Hidden Histories: Everyday Literacy and Making the Self. Indiana University Press. pp. 314–337. ISBN 0-253-34729-7.
  3. 1 2 3 4 Chinbush, A. B. (16 December 2005). "Heroes of Our Time: Mrs Mercy Kwarley ffoulkes-Crabbe". The Daily Graphic (149613): p. 11. https://books.google.com/books?id=e56S9dXFRMMC&pg=PA11.
  4. Alumni Stories (en-US).