Maternal death

Doɣim kum
Ma n kpi, ka malaika nima kpuɣo soha shɛli bɛ ni kpuɣiri O bia maa n ŋmaligira. Gballi din bɛni 1863 Striesener puuni, Friedhof, Dresden puuni.
Ashibti yaɣili	Obstetrics
Din taɣiri ŋa na	Doɣim ʒi yibo, di puuni n nyɛ doɣim nyaaŋa ʒi yibo; paɣa'pu ʒiduli; dori loora, di puuni n nyɛ doɣim nyaaŋa dori loora; gadama saŋ chaŋ doɣibu ni; puli yihibu din bɛ doli soli
Din ni tooi ʒi ŋa na	fara, zuliya, bɛ be foŋ ni, paɣaba zuɣu zabbu bɛ galisi, ashibiti tuuntumdiba bɛ galisibɛ galisi
Tahibu sɔya	doɣi saɣisi, puli yihibu din doli soli, ashibiti tuun tumdiba mali baŋsim ni ni paɣa doɣim baŋsim
Di Kum	287,000 women (2020)

Maternal death, bee maternal mortality, nyɛla Duniya zaa alaafee tuma du zuɣu (WHO) nima ni buɣisi, ni di nyɛla kum(kpibu) din jɛndi paɣ'puhi nima ni kpira shɛm bi yiti na mali puli ŋɔ bee diyi ti che kamani bakoi dibaa ayobu ni bi dɔƔibu kadi nyɛla gadama shɛŋa puli maa ni mali n tahirilina, alaafee yɛli muƔisiri shɛŋa din pun beni gdba zaa nyela din kpanŋsira biyiti mali puli ŋɔ, bee bi alaafee yɛli muƔisira din punbeni ŋɔ tibbu soya ni chani shɛm . Tuma du shɛli bɛ ni boli CDC nyɛ mi ka di bɛ di puuni, kpiri shɛli din kana ka mani yuuni puli maa tariga nyaaŋa, The CDC definition includes within one year from the end of pregnancy. Di yi yaɣi biɛɣu pihinahi ni ayi, duniya alaafee tuma(WHO) duzuɣu booni li la "doɣim kum din daŋsi".

Bin shɛŋa din zoo ka di tahirili puuni n-nyɛ ʒi yiri biɛɣu doɣim saha, ni doɣim nyaaŋa ʒi yili, paɣ'pu ʒiduli, dori loora, ka mani doɣim nyaaŋa dori loora, doɣim shee gadama, ni puli yihibu din bɛ doli soli. Bɛni yɛri shɛŋa din lahi tahirili shɛŋa n-nyɛ, ʒi tana, bi doɣiri surugu ni kom ʒi soli ni kpɛbu, ni doɣim saha suhu fuŋbu. Di nyɛla din pu buyi. Kpibu din tuhi kamani din yirina pua gadama ni na, ni kpibu din bɛ tuhi, kamani di yi ti niŋ ka puli kpɛhi gadama din pun bɛni yoɣu.

Di gu ka taɣi puuni n-nyɛ doɣi saɣisi, puli yihibu din doli soli, ni paɣ'doɣiso nima ban mali baŋsim, ni baŋsim zan chaŋ paɣ'putali ni doɣim polo di yi niŋ ka yom bobu kana. Din vuri miriti bɛ nyɛri tibri sung n-nyɛ fara, zuliya, bɛ ninneesin ni ka shɛli, paɣaba zuɣu zabbu zalikpana bɛ galisi, ni ashibiti tuum baŋdiba kalinsi. So'shɛŋa dini yɛn doli lebigi biɛhigu(SDG) puuni n-nyɛ di baligi doɣim kum zan chaŋ yuuni 2030, di nyɛla duniya tuma duzuɣu (WHO) yali kpema puuni zaɣi yini.

Yuuni 2020 puuni, paɣaba daa paai 287,000 n nkpi puli gbubbu ni bi doɣibo ni. Kum din miri 95% nyɛla din bɛ tingbani shŋa din na lɛbigira ni, ballee sub-Saharan Africa ni Southern Asia. Tingban shɛŋa din bɛ lɛbigi puuni, paɣaba kpibu din bɛ ban nyɛ yuum piiya ni anu zaŋ du nyɛla kaman vaabu buyi kobga puuni n yirina doɣim kum ni. Paɣaba kum siɣisimi kana 34% 2000 ni 2020 puuni; ka tingbana pam siɣisiri bɛ dina n gari pirigili. Doɣim kam puuni, paɣaba kaman 25 n nyɛri dansi, n nyɛri dori loora, bee n lɛbiri namo nima.