Yiɣi chaŋ yɛligu maŋamaŋa puuni

Kokonte

Diyila Dagbani Wikipedia
Kokonte
Yaɣ sheliswallow Mali niŋ
Tingbani shɛli din yinaGhana Mali niŋ
Binyɛra ka bɛ zaŋ namlibanchi zim, Konyurim, yalim Mali niŋ

Kokonte, n lahi nyɛ bɛ ni m boli shɛli ni abeti3, lapiiwa, lapelawa[1] bee “face the wall”, di nyɛla bindiri sheli Togo, Ghana ni din pahipahi ni dira. Gaana puuni, kokonte nyɛla bala pam kamani Ga, Akan, Hausa nima ni tooi n zooi ka bɛ diri shɛli.[2] Di tooi n zooya ka kokonte tooi nyɛ zaɣatankpaɣu,n ti pahi zaɣa baŋkɔm ka di dolila kamani bali kam ni duɣuri bɛ bindirigu shɛm. Kokonte nyɛla din yirina banchi kuma mini nyuli ni na.[3][4]

Konkonte nyɛla Ghanaian bindiri shɛli bɛ ni mali banchi zim n duɣiri shɛli. Di tooi n zooi ka bɛ malila abɛ ʒiɛri bee sima ʒiɛri n diri ŋa. Di nyɛla din n niŋ bayana West African tinsi kamani Nigeria ka lahi nyɛ bɛ ni n diri shɛli Caribbean.

Lala bindirigu silimin yuli n-nyɛ "brown fufu". Di mini tapioca, din gba nyɛ Brazil nima bindir'shɛli din n niŋ bayana Volta Region of Ghana la ŋmani taba pam.

Di nyɛla bindiri shɛli din yala bi to ka bɛ mali banchi kuma zim n duɣiri li, bee manioc, (tia) wula ka ŋa kom taɣiri n lɛɛri zaɣ'tankpaɣu di yi ti niŋ ka di bii n naai. Ghana tingbani puuni, lala bindirigu ŋɔ nyɛla Akans nima ni duɣiri shɛli. Kwa languages puuni ka di yuli din m pa siliminsili la yina.

Brownish Konkonte.
Konkonte, chocolate brown.

Di ni yirina nti be shɛm dolila cassava shɛli bɛ ni zaŋ n duɣi li ni bɛ ni deli li ka di kuui m paai shɛm tariga. Di tooi n zooya ka di nini polo kom nyɛ zaɣ'tankpaɣu laasabu amaa din tooi lahi n-nyɛ chocolate-brown. Di kom chaŋmi nti ŋmani shikuru yunifom daliya zuɣusaa shɛŋa basic shikurubihi ni yera Ghana yaɣa pam puuni.

  1. Spring, Anita (2000). Women Farmers and Commercial Ventures: Increasing Food Security in Developing Countries (Directions in Applied Anthropology : Adaptations and Innovations). Lynne Rienner. pp. 264–265. ISBN 978-1555878696.
  2. (1961) "Urban Food Expenditure Patterns in Tropical Africa". Food Research Institute Studies. DOI:10.22004/ag.econ.136604.
  3. How to prepare 'Kokonte' and palm nut soup (en-US) (2016-03-02).
  4. Kokonte and Peanut Butter Soup (Ghana).