Kasai River
| Zuliya wuhibu | Kasai |
|---|---|
| Noli ti ko'doo | Congo Mɔɣili |
| Drainage basin | Congo Basin |
| Tiŋgbani din kom nyuura | Democratic Republic of the Congo |
| Tiŋa | Angola, Democratic Republic of the Congo |
| Tiŋgbaŋ yaɣili calinli | 10°57′37″S 19°18′56″E, 3°10′35″S 16°11′48″E |


Kasai Mɔɣili (Mto Kasai, Kasaï fr; shɛba booni li la Cassai, Angolan Portuguese) nyɛla mɔɣ'bila din be Congo River din be Central Africa nuzaa zuɣu.[1] Mɔɣili maa nyɛla din piligi Angola ka zɔri kpari nuzaa zuɣu hali ka di ti paai Angola mini Democratic Republic of the Congo tiŋgbana tarisi, ni ka di lɛbigu kpalim zɔri kpari wulinpuhili polo chaŋ hali ni DRC. Bin din gbaai Ilebo, tiŋ shɛli din be Lukua mɔɣili mini Sankuru mɔɣili sunsuuni, Kasai mɔɣili ŋɔ nyɛla din lɛbigi zɔri kpari nudirigu zuɣu. Mɔɣili maa gbunni polo nyɛla din zɔri chani nti chirigiri Fimi Mɔɣili ka kuli tuɣi chani hali ni Congo tiŋ yuli booni Kwamouth, lala tiŋ ŋɔ nyɛla din be Kinshasa wulinpuhili, Mɔɣili maa nyɛla shɛba ni mi shɛli Kwa(h) River.
Kasai basin nyɛla din mali tihi pam ka di tiŋgbani maa nyɛ din mali tam pam ka pukpariba nyɛ ban mali diri anfaani.[1] Di nyɛla mɔɣ'bila zaŋ n-ti Congo Mɔɣili ka daamɔn nyɛ din be di ni. Kamani kɔbigi puuni vaabu pihiyobu daamɔn din be Belgium nyɛla din yina Kasai mɔɣili.
Discharge
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Tɛmplet:Bar chart Tɛmplet:Bar chart Tɛmplet:Bar chart
| Year | Lediba | Kutu-
Moke | ||
|---|---|---|---|---|
| Average discharge
(m³/s) | ||||
| 2016 | 9,350 | |||
| 2015 | 8,090 | |||
| 2014 | 9,040 | |||
| 2013 | 9,520 | |||
| 2012 | 8,870 | 6,800 | ||
| 2011 | 7,940 | 6,093 | ||
| 2010 | 7,320 | 5,614 | ||
| 2009 | 8,820 | 6,764 | ||
| 2008 | 10,400 | 7,976 | ||
| 2007 | 13,180 | 10,110 | ||
| 2006 | 10,740 | 8,236 | ||
| 2005 | 9,017 | 6,917 | ||
| 2004 | 8,130 | 6,235 | ||
| 2003 | 11,520 | 8,837 | ||
| 2002 | 11,150 | 8,552 | ||
| 2001 | 9,290 | 7,125 | ||
| 2000 | 8,310 | 6,496 | ||
| 1999 | 7,030 | 5,463 | ||
| 1998 | 7,010 | 5,480 | ||
| 1997 | 9,800 | 7,659 | ||
| 1996 | 8,950 | 7,000 | ||
| 1995 | 7,620 | 5,960 | ||
| 1994 | 7,430 | 5,810 | ||
| 1993 | 8,580 | 6,705 | ||
| 1992 | 7,790 | 6,089 | ||
| 1991 | 10,410 | 8,136 | ||
| 1990 | 11,150 | 8,717 | ||
| 1989 | 12,810 | 9,988 | ||
| 1988 | 11,450 | 8,953 | ||
| 1987 | 11,120 | 8,694 | ||
| 1986 | 9,980 | 7,804 | ||
| 1985 | 9,550 | 7,463 | ||
| 1984 | 8,800 | 6,879 | ||
| 1983 | 10,340 | 8,084 | ||
| 1982 | 10,100 | 7,897 | ||
| 1981 | 9,500 | 7,427 | ||
| 1980 | 9,230 | 7,213 | ||
| 1979 | 11,710 | 9,153 | ||
| 1978 | 10,730 | 8,385 | ||
| 1977 | 12,450 | 9,731 | ||
| 1976 | 11,760 | 9,194 | ||
| 1975 | 10,720 | 8,383 | ||
| 1974 | 10,080 | 7,878 | ||
| 1973 | 9,970 | 7,796 | ||
| 1972 | 10,540 | 8,236 | ||
| 1971 | 11,360 | 8,880 | ||
| 1970 | 12,040 | 9,232 | ||
| 1969 | 13,020 | 9,986 | ||
| 1968 | 13,100 | 10,050 | ||
| 1967 | 11,510 | 8,832 | ||
| 1966 | 12,340 | 9,466 | ||
| 1965 | 10,970 | 8,417 | ||
| 1964 | 11,950 | 9,167 | ||
| 1963 | 11,960 | 9,173 | ||
| 1962 | 13,510 | 10,360 | ||
| 1961 | 12,440 | 9,543 | ||
| 1960 | 11,430 | 8,764 | ||
| 1959 | 9,960 | 7,638 | ||
| 1958 | 9,850 | 7,552 | ||
| 1957 | 11,810 | 9,060 | ||
| 1956 | 11,580 | 8,882 | ||
| 1955 | 11,360 | 8,717 | ||
| 1954 | 11,390 | 8,735 | ||
| 1953 | 10,220 | 7,837 | ||
| 1952 | 10,490 | 8,646 | ||
| 1951 | 11,260 | 8,640 | ||
| 1950 | 11,240 | 8,619 | ||
| 1949 | 11,560 | 8,870 | ||
| 1948 | 11,360 | 8,716 | ||
| Notes:
Average minimum and maximum discharge: Lediba 5,000–20,000 m³/s (1932–1959), Kutu-Moke 4,400–11,600 m³/s (1932–1959) | ||||
| Source:[2][3] | ||||
Exploration
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Henry Morton Stanley nyɛla ŋun daa paai mɔɣili ŋɔ ni Silimiin goli March dabaa awɔi dali yuuni 1877 ka daa boli mɔɣili ŋɔ Nkutu, "mɔɣili din mali yaa ka ʒilima", amaa ka daa leei yɛlli ni di nyɛla din yina David Livingstone Kwango.[4]: Tɛmplet:R/where
Tributaries
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Kasai's mɔɣ'bihi din be Congo nyɛ din doli na ŋɔ:[5]
- Fimi (nudirigu – Fimi ni Lukenie 1,120 km)
- Kwilu–Kwango (nuzaa – 1,702 km)
- Loange (nuzaa – 865 km)
- Sankuru (nudirigu – Sankuru–Lubilanji 1,280 km)
- Lulua (nudirigu – 1,184 km)
- Tshikapa (nuzaa– 630 km)
- Longatshimo (left – 550 km)
- Luembe (nuzaa – 780 km)
- Lueta (nudirigu – 395 km)
| Left tributary | Right tributary | Length (km) | Basin size (km2) | Average discharge (m3/s)* |
|---|---|---|---|---|
| Kwa–Kasai | 2,272 | 894,486.6 | 10,457.3 | |
| Kwa | ||||
| Mbala | 57.5 | 1,100.1 | 14.9 | |
| Fimi ¹ | 1,120 | 136,174.7 | 2,252.9 | |
| Lower Kasai | ||||
| Lekulu | 57.5 | 793.5 | 9.3 | |
| Buma | 138 | 3,354.7 | 42.3 | |
| Kwango | 1,702 | 270,904.3 | 3,317.4 | |
| Kamtsha | 250 | 8,887.4 | 106.4 | |
| Piopio | 165 | 3,169.1 | 34.8 | |
| Liau | 1,231.6 | 14.4 | ||
| Lubue | 227 | 8,611.7 | 103.5 | |
| Loange | 865 | 41,799.5 | 489.1 | |
| Middle Kasai | ||||
| Lumbudji | 137 | 2,876.8 | 25.4 | |
| Lubudi | 153 | 1,999.2 | 17 | |
| Sankuru ² | 1,280 | 149,479.5 | 1,738.1 | |
| Lutshuadi | 177 | 4,596.5 | 39.2 | |
| Lulua | 1,184 | 70,612.5 | 798 | |
| Upper Kasai | ||||
| Yeye | 47 | 1,379.3 | 8.9 | |
| Kabambaie | 77 | 2,083.7 | 10.8 | |
| Lovua | 297 | 8,262.4 | 73.9 | |
| Tshikapa | 630 | 19,512.1 | 179.5 | |
| Longatshimo | 550 | 19,847.3 | 198.5 | |
| Luenda | 69 | 1,791.4 | 10.1 | |
| Luembe | 780 | 46,648.8 | 453.4 | |
| Lueta (Kaungej) | 395 | 13,000.1 | 87.6 | |
| Kasangeshi | 206 | 3,610.2 | 22.1 | |
| Luele | 1,173.3 | 7.9 | ||
| Dembo | 87 | 1,924.8 | 13.1 | |
| Luau | 105 | 4,294.4 | 38.5 | |
| Lualo | 1,532.8 | 14.6 | ||
| Lutshima | 166 | 1,616.6 | 11.5 | |
| Munyango | 3,133.1 | 20.9 | ||
| Notes:
* Period: 1948–2012; ¹ Fimi–Lukenie; ² Sankuru–Lubulanji; | ||||
| Source:[6][5] | ||||
Lihimi m pahi
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Kundivihira
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]- 1 2 A chirim ya: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "h". - ↑ (2020) "Recent Budget of Hydroclimatology and Hydrosedimentology of the Congo River in Central Africa". Water 12 (9). DOI:10.3390/w12092613.
- ↑ (2023) "Improved modeling of Congo's hydrology for floods and droughts analysis and ENSO teleconnections". Regional Studies 50. DOI:10.1016/j.ejrh.2023.101563.
- ↑ Stanley, H.M., 1899, Through the Dark Continent, London: G. Newnes, Vol. One ISBN 0486256677, Vol. Two ISBN 0486256685
- 1 2 A chirim ya: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "Le bassin du Congo". - ↑ Eric, Tilman. Congo River.
External links
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]| Wikimedia Commons has media related to Kasai River. |
Coordinates: 10°57′37″S 19°18′56″E / 10.96028°S 19.31556°E
- Articles containing Swahili (macrolanguage)-language text
- Articles containing French-language text
- Commons category link is on Wikidata
- Coordinates on Wikidata
- Articles with FAST identifiers
- Pages with authority control identifiers needing attention
- Articles with VIAF identifiers
- Articles with J9U identifiers
- Articles with LCCN identifiers
- Kasai River
- Rivers of Angola
- Rivers of the Democratic Republic of the Congo
- Ecoregions of the Democratic Republic of the Congo
- International rivers of Africa
- Border rivers
- Tributaries of the Congo River
- Angola–Democratic Republic of the Congo border
- Peejinima din kundivira bi viɛla
- Pages using the Kartographer extension