Yiɣi chaŋ yɛligu maŋamaŋa puuni

Kagunuzi River

Diyila Dagbani Wikipedia
Kagunuzi Mɔɣili
watercourse
TiŋaBurundi Mali niŋ
Din be shɛli polonaCibitoke Mali niŋ
Tiŋgbaŋ yaɣili calinli3°2′39″S 29°14′47″E Mali niŋ
Map

Kagunuzi Mɔɣili ŋɔ nyɛla din be Burundi wulinpuhili.

Gitenge Mɔɣili nyɛla din piligi Lake Rwegura din be Parc national de la Kibira. Di nyɛla din zori nudirigu zuɣu be Cibitoke yaɣili mini Buhanza yaɣili wulinluhili pɔi ka naayi chaŋ n ti chirigi Kagunuzi ka tuɣi lala soli ŋɔ zuɣu hali ni tiŋgbani maa tarisi. Lala mɔɣa ayi maa nyɛla din laɣim taba zo chaŋ n kpɛ Ruzizi River hali ni Ndava, Cibitoke.[1]

Kagunuzi mɔɣili ŋɔ kom nyɛla din deegi polo kamani kilomitanima kɔbisinahi ni pishi ni anu.[2] Di kulibɔna nyɛla din be bin din gbaai mitanima 2,661 zaŋ chaŋ 788. Lala yaɣili maa saa mibu yuuni puuni nyɛla din taɣiri saha kam bin din gbaai pisopɔin zaŋ chaŋ kɔbigi ni pihita ni ayopɔin milimita.[3] Bin din gbaai yuuni 2020, Kagunuzi mƆɣili ŋɔ daa nyɛla din mali yikanima 1, 992 din sɔŋdi kparilim.[4]

Kagunizi mɔɣili ŋɔ shee tiŋgbani maa nyɛla bɛ ni mali shɛli niŋdi kɔri bindira.[5] Lala yaɣili maa nyɛla din mali salo pam kamani kɔbisita ni pishi yini ka "per square kilometer" bin din gbaai yuuni 2016.[6] Yaɣili ŋɔ nyɛla din mali tulim kamani 23 °C (73 °F) yuuni puuni. Goli shɛli puuni tulim pam ni be lala yaɣili ŋɔ nyɛ Silimiin goli August, di ni ka tulim nyɛ 26 °C (79 °F) ka goli shɛli puuni mi maasim ni be nyɛ Silimiin goli January ni 21 °C (70 °F).[7] Lala yaɣili ŋɔ nyɛla din nyari sa'kom kamani 1,086 millimetres (42.8 in) yuuni puuni. Goli shɛli puuni bɛ ni nyari sa'kom pam nyɛ Silimiin goli December ni 154 millimetres (6.1 in) ka goli shɛli puuni mi bɛ ni bi tooi nyari sa'kom nyɛ silimiin goli July ni 3 millimetres (0.12 in) of precipitation.[8]

Gitenge–Kagunuzi Mɔɣili mini Kaburantwa Mɔɣili nyɛla mɔɣa shɛŋa din mali anfaani pam zaŋ n ti Ruzizi mɔɣili ka di nyɛ din tiri tiŋgbani maa niɣilim buɣim din yaa paai kamani 100 MW.[9] Rwegura Hydroelectric Power Station din be Kagunuzi mɔɣili ŋɔ ni nyɛla din mali yaa kamani 19 MW. Lala yaɣili ŋɔ kulibɔŋ zaŋ n ti Kagunuzi nyɛla din gba ni tooi ti niɣilim buɣim din yaa paai kamani 26 MW.[10]

Silimiin goli May yuuni 2015 lahabali nyɛla din daa yina n ti wuhi ni bɛ nyɛla ban yɛn gbi Kagu 006 niɣilim buɣim. 12 MW niɣilim buɣim ŋɔ nyɛla din yɛn mali yaa kamani 45-50 GWh yuuni puuni. Li`ɣiri din kalinli yiɣisi US$60 million nyɛla laɣa shɛli European Union, World Bank , African Development Bank, Republic of China, Netherlands, United Nations Development Program n ti pahi European Investnebt Bank ni daa ti shɛli.[11] Lala tuma ŋɔ nyɛla bɛ ni daa na chɛ shɛli pirinla siyaasa tali nangbankpeeni zuɣu, yuuni 2022 6 MW Kagu 006 niɣilim buɣim tuma din be Cibitoke yaɣili nyɛla bɛ ni daa labi lihi shɛli.[12]

  • Buzuguri, Goreth (22 June 2017), "Le MEEATU appelle au respect du code de l'eau et des règles environnementales", Radio Télévision Nationale du Burundi (in French), retrieved 2024-08-26
  • Goffin, M (December 2020), Baseline Study for the basin of Lake Kivu and the Rusizi/Ruzizi River (PDF), SHER Consult, retrieved 2024-08-20
  • Republic of Burundi Energy sector rehabilitation project (PDF), World Bank, 14 February 1991, archived from the original (PDF) on 2024-08-19, retrieved 2024-08-19
  • Sibomana, Alexis; Gangadhara Bhatt, H; Havyarimana, Vincent (2018), "Morphometric analysis of Kagunuzi sub-basin in Kibira national park north-western part of Burundi using geospatial techniques"" (PDF), International Journal of Development Research, 8 (2): 19165–19173, retrieved 2024-08-20
  • NASA Earth Observations: Population Density, NASA/SEDAC, archived from the original on 9 February 2016, retrieved 30 January 2016
  • NASA Earth Observations Data Set Index, NASA, archived from the original on 28 November 2017, retrieved 30 January 2016 Temperature data from satellite measurements of the earth's surface temperature within a box that is 0,1×0,1 grader.
  • NASA Earth Observations: Rainfall (1 month - TRMM), NASA/Tropical Rainfall Monitoring Mission, archived from the original on 19 April 2019, retrieved 30 January 2016 Average value for the years 2012–2014 within a box that is0,1×0,1 grader.
  • NASA Earth Observations: Land Cover Classification, NASA/MODIS, archived from the original on 28 February 2016, retrieved 30 January 2016
  • "US$ 60M Hydroelectric Power plant For Burundi", Constructionreview, 19 May 2015, retrieved 2024-08-20
  • "Way: Kagunizi (313713953)", OpenStreetMap
  • World Small Hydropower Development Report 2022 Eastern Africa (PDF), United Nations Industrial Development Organization, 2022, ISSN 2706-7599, retrieved 2024-08-20