Gerard Sekoto
| Gerard Sekoto | |
|---|---|
| Botshabelo (en) | |
| O ya Tiŋgbaŋ | Union of South Africa (en) |
| African Americans (en) | |
| Kpibu shee | Nogent-sur-Marne (mul) |
| Nogent-sur-Marne (mul) | |
| Education | |
| Bala yɛlibu, sabbu bee buɣisibu | Afroasiatic (en) |
| Tuma | |
| Tuma | Pɛnta-pɛnta ni musician (en) |
Gerard Sekoto OIG [1](9 December 1913 -20 March 1993), O daa nyɛla South African yil'yiinda.ka daa lahi nyɛ ninvuɣ'so sokam ni mi ka o tumdi lahizibisi tuma ka di ka zaŋ buɣisi.O tumtumsa maa daa bi sɔɣi tinsi ŋɔ zaa Paris,Stockholm, Venice, Wshington ni Senegal, nti pahi South Africa gba.
Kurumbuni maa
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Piligu ha,bɛ daa dɔɣila Sekoto December dabaawei(9) dali yuuni 1913 din gari maa Lutheran Mission Station Botshabelo puuni ka di miri Middelburg,Eastern Transvaal bɛ ni mi shɛli( Mpumalanga la). O daa nyɛla Andreas Sekoto bidibiga, ka daa lahi nyɛ ninvuɣ'shɛba ban dolisiri niriba n-kpehirina dolodolonima puuni toon'dana.Sekoto daa nyɛla ŋun bɔhim lala baŋsim ŋɔ Wonderhoek,O ba dɔɣiro ŋun daa nyɛ dolodolo nira la ka lahi nyɛ karimba la daa kpa li[2].Bɛ ni daa kuli dɔɣi o dolodolonima puuni la zuɣu daa che mi ka o mali yila yilibu baŋsim o biɛhigu puuni ka bɛ daa lahi wuhi o bɛ daŋ puuni kika'shɛli bɛ mali bɔhinda yila yilibu o ni daa na pɔra. Sekoto ni daa naai Diocesan karimbanima bɔhimbu shikuru Kariri din be Pietersburg la,o daa wuhila tiŋkpaŋ'shikuru,Khaiso Secondary,yuma anahi.lala saha maa ŋuna o daa pa kpela binyahiri maalibu mali nyaŋ taba ni( din nyɛ May Esther Bedford la) ka di nyɛla Fort Hare University n-kpa lala laɣiŋgu ŋɔ,ka o nyɛ ŋun pahiri ayi n-di di pina tibu maa.George Pemba daa nyɛ ŋun di tuuli pina tibu maa ni.Sekoto daa mali la yurilim shɛli din sɔɣi zaŋ kpa binyahiri maalibu polo, amaa ka o suhi yurilim lee puri o buyi zaŋ kpa o wuhibu mini o binyahiri maalibu sunsuuni.O daa yi maandi binshɛɣu ka so ti miriti o na,o sɔɣiri li mi,amaa ka daa lee mali li wuhiri o zo'shɛba ban miri o.O ni daa mali li n-wuhiri o zo'shɛba n-daa nyɛ Louis Makenna,Nimrod Ndebele ni Ernest Mancoba. 1938 yuma din garila,di saha Sekoto daa na nyɛla yuun'pishi ni anu lala saha maa,o daa zo n-chaŋ Johannesburg ni o ti bɔhim yila yilibu.o daa nyɛla ŋun be Gerty street, Sophiatown ni o niriba.o daa laɣim salo tuuli n-zaŋ o maŋa n-wuhiba 1939 yuma din gari maa.1940 yuma din gari maa,Johannesburg binyahiri maalibu anfooni yilinima,daa da o daanfoonima puuni zaɣ'yini;dina daa nyɛ tuuli anfooni shɛli din peenti ka di nyɛla gban'sabinli yili yiinda pahi kpe binyahiri maalibu duu puuni.1942 yuma din garila,o daa nyɛla ŋun tirisi chaŋ District Six din be Cape Town,ka o mini Manuel daŋ lee be.Nimaani ka o mini George Pemba nini daa kpa taba polo ni(1912-2001), ( qv.) O daa nyɛla ŋun kaari Port Elizabeth.1946 yuma din gari la,o daa tirisi chaŋ Eastwood,Pretoria.lala saha ŋɔ,Sekoto mini o ma daa be ni,ni o ma yidana,ni o tuzo.Bɛ yɛliya ni Sekoto ni yu o tuma puuni shɛli saha ŋɔ,pa nyɛla bɛ ni ti saɣi ti shɛli ka boli lithe golden years of his artka di daliri daa nyɛmi dina daa nyɛ o ni bahigu o ni zaŋ o niŋ'gbuŋ tum tuuun'shɛli o ni naai South Africa la,pɔi ka naanyi chaŋ Paris[3]
Nir'karibu o ya
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]1947 yuma din gari la,o daa nyɛla ninvuɣ'so yi South Africa n-chaŋ ti be Paris ka di nyɛla ŋun kuli kari o maŋa o ya maa.Bɛ yɛliya ni saha shɛli Sekoto ni daa yi South Africa,ni ninvuɣ'shɛba ban daa mili o tuma maa daa nyɛla ban kɔhilu pam o chandi maa zuɣu.piligu yuun'shɛŋa o ni daa niŋ Paris maa kpem ti o pam,amaa o daa nyɛla bɛ ni kpuɣi so ka o piɛbiri bɛ piano ka di nyɛla din libigi o tiŋ'yuli booni I'Echelle de Jacob( Jacob's ladder),ka di nyɛla baa gahindili shɛli ka bɛ daa yooi ka di nyɛla daabiligu zaŋ ti ba dunya zaa tɔbu tuhibu din pahiri ayi la nyaaŋa.nimaani,o daa ŋmɛrila jaaz ka lahi nyɛla ŋun yiindi yilaNegro spirituals',French yili shɛŋa ŋan daa yi polo lala saha maa ni Harry Belafone.Yila yilibu daa sɔŋ o ka o tooi yori o biɛhigu shee ni laɣ'shɛli di ʒiya ni o yo bɛ ni maandi binyahiri shikuru shɛli maa. Saha shɛli o ni daa be Paris,doo ŋun yuli daa booni Chabani Manganyi daa nyɛla ŋun vihi o.Manganyi daa nyɛla ninvuɣ'so ŋun buɣisiri Sekoto ni o nyɛla ninvuɣ'so ŋun yuri biɛhigu pam,ka lahi yɛli ni baŋsim pariga shɛli Gerard Sekoto ni mali maa nyɛla din yɛlim pam. 1956 mini 1960 yuma ŋan garila sunsuuni,Sekoto ni daa ŋma yili shɛŋa maa daa nyɛla bɛ ni laɣim shɛŋa n-yihi ŋa polo ka sokam wum ŋa yela,ka di nyɛla Les Editions Musicales daa yihi ŋa polo maa.Sekoto daa ŋmɛla piano ka lahi yili yila pam.o daa ŋmala yila pihita yini ka,ka ŋa zaa kuli tuhi,n-teeri saha shɛli o ni daa zo o ya n-kuli tiŋ'shɛli ti be o koŋko la,ka di kuli nyɛla din wuhiri ti suhi kpeen'shɛli din ku ka zuɣu ni naba n-ti ninvuɣ'so ŋun ku bori ni biɛɣu neei ka nua to o noli silimiinsi tiŋgbani ni.1966 yuma din gari la,o daa chaŋ la Senegal n ti niŋ yuun'yinga zuɣu[4]
Binyahiri maalibu
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Bɛ yɛliya ni South Africa yili yiindiba zaa, Sekoto daa nyɛ tuuli ŋun pili yila yilibu.Yaɣ'shɛli polo Sekoto ni daa lahi kpaŋ o maŋa n-ti South Africa nima daa nyɛ o binyahiri maalibu la.Sasabiri so yɛliya, ni tuuli yili yiindiba ŋɔ nyɛla ban duhi bɛ maŋa yuli n-ti tiŋ'bihi ban nyɛ gbansabila be tiŋa maa ni,bɛ daa lahi nyɛla ban nyɛ yili yiindiba tuuli ban pili ninsalima biɛhigu zaŋ chaŋ binyahiri maalibu polo. Saha shɛli o ni daa yi o ya n-zo n-chaŋ Paris,Sekoto daa nyɛla ŋun droonyi ka ŋmahi anfoonima pam tiŋa maa ni.O mi droonyinima maa daa wuhirila luɣ'shɛli polo kam o ni kaai,ka lahi chaŋ ti gbaai saha ŋɔ o biɛhigu ni pa nyɛ shɛli. Anfooni shɛŋa o ni daa ŋmahi maa nyɛla zaɣ'sabinli mini zaɣ'piɛlli ka di nyɛla o maŋmaŋa be dini n-ŋmɛri jitaai mini piono. Nira ni tooi nya Sekoto peentinnima maa anfooni ŋmahiriba ŋɔ duri ŋɔ puuni : Johannesburg binyahiri maalibu duri puuni Pretoria binyahiri maalibu duri puuni University of South Africa binyahiri maalibu duri puuni South African National duri puuni Cape Town William Humphreys binyahiri duri puuni Kimberley Gallery Guidhall Municipal Collection of the City of Paris Philadelphia binyahiri maalibu duri puuni
Kundivihira
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]- ↑ National Orders awards 2 December 2003 | South African Government.
- ↑ South African artist Gerard Sekoto is born | South African History Online.
- ↑ McGee, Julie L. (2006). "Review of Within Loving Memory of the Century: An Autobiography; Gerard Sekoto: 'I Am an African'". African Arts 39 (3): 10–96. ISSN 0001-9933.
- ↑ Ngwenya, Thengani H. (2003). ""Making History's Silences Speak": An Interview with N. C. Manganyi, 5 March 2002, University of Pretoria". Biography 26 (3): 428–437. ISSN 0162-4962.