Yiɣi chaŋ yɛligu maŋamaŋa puuni

Emmanuel Samba Zumakpeh

Diyila Dagbani Wikipedia
Emmanuel Samba Zumakpeh
Member of the 1st Parliament of the 4th Republic of Ghana (en) Translate

Silimin gɔli January 7, 1993 - Silimin gɔli January 6, 1997
Piibupiibu yaɣili: Nadowli South Constituency (en) Translate
N piigo niŋ: 1992 Ghanaian parliamentary election (en) Translate
Member of the 2nd Parliament of the 4th Republic of Ghana (en) Translate

Silimin gɔli January 7, 1997 - Silimin gɔli January 6, 2001
Piibupiibu yaɣili: Nadowli South Constituency (en) Translate
N piigo niŋ: 1996 Ghanaian general election (en) Translate
Member of the 3rd Parliament of the 4th Republic of Ghana (en) Translate

Silimin gɔli January 7, 2001 - Silimin gɔli January 6, 2005
Piibupiibu yaɣili: Nadowli South Constituency (en) Translate
N piigo niŋ: 2000 Ghanaian general election (en) Translate
Wa, Silimin gɔli June 15, 1955 (run 70)
O ya TiŋgbaŋGhana
Education
Shikuru shɛli o ni chaŋUniversity of Ghana Bachelor of Arts (mul) Translate
McMaster University (en) Translate M.A. (mul) Translate
Tamale Senior High School
Bala yɛlibu, sabbu bee buɣisibuSilmiinsili
Tuma
Tumakarimba ni politician (en) Translate
AdiiniEastern Orthodoxy (en) Translate
O ni be paati shɛli niNational Democratic Congress

Emmanuel Samba Zumakpeh (bɛ daa n dɔɣi o la silimin gɔli June biɛɣu pia ni anu dali, yuuni 1955 puuni) nyɛla Ghana siyaasa nira ka daa lahi n-nyɛ jintɔra n-ti Nadowli South yaɣili din m-be Upper West Region of Ghana. O daa nyɛla jintɔra 1st, 2nd, nti m pahi 3rd parliaments of the 4th republic of Ghana puuni.

Piligu biɛhigu mini shikuru baŋsim

[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]

Bɛ daa n-dɔɣila Mr. Zumakpeh silimin gɔli June biɛɣu pia ni anu dali, yuuni 1955 puuni, Wa tingbani ni.[1] O daa nyɛla ŋun m pili o shikuruduu baŋsim bɔbu ka daa nti naai middle school ni gbaŋ din gahim yuuni 1971 la puuni. Lala yuuni maa puuni, o daa lahi nyɛla ŋun n chaŋ Wa Teacher Training College puuni ni o ti n tuɣi o bɔhimbu Teachers Certificate ‘A’ program din daa n-nyɛ yuma anahi la puuni.

Yuuni 1975 la puuni, o daa nyɛla ŋun n deei General Certificate of Education (O-Level) ka di sɔŋ o ka o daa yina nti zani o gama zuɣu ni o bo zaashee ka daa n-nya Division 1 grade. Bakoi dibaa ayi nyaaŋa ka o daa chaŋ nti ʒini Teachers Certificate ‘A’ zahimbu la ka daa chaŋ nti n tum karimbatali tuma yuuni. Bin din daa n gbaai yuuni 1976 la puuni hali ni yuuni 1978 puuni, Mr. Zumakpeh daa nyɛla ŋun daa na n chani Tamale Secondary School, luɣ' shɛli polo bɛ ni daa n-ti o GCE A Level certificate pin'gahindili la. Lala yuuni 1978 maa puuni ka bɛ daa n-ti o soli ni o chaŋ University of Ghana puuni nti n-tuɣi o bɔhimbu Bachelor of Arts degree puuni. O daa nyɛla ŋun n naagi o bɔhimbu ni Second-Class Upper yuuni 1981 la puuni.[1]

O nia ni daa n-nyɛ ni o tuɣi o bɔhimbu la zuɣu, o daa nyɛla ŋun n chaŋ McMaster University shɛli din m-be Hamilton, Canada yuuni 1991 la puuni nti n tuɣi o bɔhimbu nimaani. Nimaani ka bɛ daa n-ti o Master of Arts degree pin'gahindili la.[1] Yuuni 2004 puuni ka o daa n labi University of Ghana puuni nti o ti n tuɣi o bɔhimbu M. Phil degree, o ni daa n naai bɔhimbu shɛli yuuni 2006 ka ni.

Mr. Zumakpeh daa lahi nyɛla ŋun n labi Ghana Education Service puuni nti tumda. Nimaani ka o daa chaŋ nti lɛbi Director of Education districts pam puuni, di bahi m bahimdi municipality mini region maa zaa puuni.[2] Di shɛŋa n-nyɛ lala saha maa Garu-Tempane District, Bongo District, Bawku Municipality, nti pahi Bolgatanga Regional Education Directorate.[3][4]

Ŋuna n-nyɛ Director of Administration n-ti National Democratic Congress (NDC) partinima saha ŋɔ.[5]

Zumakpeh nyɛla Karimba.[6] O lahi n nyɛla Ghana siyaasa nira.[6]

Zumakpeh nyɛla National Democratic Congress partinima puuni yino. Silimin gɔli January dabaa ayopɔin dali, yuuni 1993 puuni ka o daa n zaŋ o n-kpɛhi first parliament of the fourth republic of Ghana dini daa n niŋ ka sokam daa n-saɣi n-ti o ka o daa n yina nti zani Ghana yuuni 1992 jintɔriba piibu piibu din daa n niŋ silimin gɔli December biɛɣu pishi ni awei dali yuuni 1992 puuni la.[7]

2nd mini 3rd Parliament of the 4th republic of Ghana la puuni ka bɛ daa m vooti o ka o lɛbi jintɔra n-ti Nadwoli South yaɣili din m-be Upper West region puuni ŋɔ.[6]

Yuuni 2000 Piibu Piibu

[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]

Ghana yuuni 2000 piibu piibu la puuni ka bɛ daa n-vooti Zumakpeh ka o lɛbi jintɔra n-ti Nadwoli South yaɣilinima.[6] National Democratic Congress yuli ka o daa zaŋ n yina ka bɛ ti n-vooti o.[6] O yaɣili maa daa nyɛla din m pahi jintɔriba kuɣisi ayopɔin shɛli National Democratic Congress paatinima ni daa n di jintɔriba kuɣisi maa bin pia ni ayi puuni lala piibu piibu n-ti Upper West Region la puuni.[8]

Jintɔriba kuɣisi din kalinli daa n yiɣisi kɔbishii (200) la puuni, National Democratic Congress paatinima daa nyɛla ban n di di minority kuɣisi din kalinli daa n yiɣisi pihiwei ni ayi 3rd parliament of the 4th republic of Ghana puuni.[8] O vootinima kalinli daa n yiɣisila 7,075 siliminsili puuni.[9] Lala vootinima daa nyɛla din n lu n zahim kɔbiga puuni vaabu pihiyobu ni anu ni anu yaha (65.50%) vootinima maa puuni.[9] O daa nyɛla bɛ n-vooti so ka chɛ Richard Dunee ŋun daa n-nyɛ Peoples National Convention paati puuni nira la mini Ye-Anyi Albert Dakura, ŋun gba mi daa n-nyɛ New Patriotic Party nira la.[9]

Bɛ niriba ayi maa zaa daa n nyɛla 2,603 mini 1,129 vootinima ka ŋanima zani kɔbiga puuni 24.10% mini 10.40% zaa chasimam.[9]

Zumakpeh nyɛla kiristiɛn.[6]

  1. 1 2 3 Zumakpeh, Samba Emmanuel (en-US).
  2. Garu-Tempane Takes Steps To Improve Education Standards.
  3. Upper East Gets Education Director.
  4. russell, daniel (2015-07-01). 79 pregnant girls participated in 2015 BECE in Upper East (en).
  5. See list of new NDC appointments ahead of 2024.
  6. 1 2 3 4 5 6 Ghana Parliamentary Register. Ghana: The Office of Parliament. 1993–1996. p. 403.
  7. Ghana Parliamentary Register 1992-1996. Ghana Publishing Corporation. 1993. p. 353.
  8. 1 2 FM, Peace. Ghana Election 2000.
  9. 1 2 3 4 FM, Peace (17 December 2014). Ghana Election 2000 Results - Nadowli South Constituency.[dead link]