Elijah Amoo Addo
| Elijah Amoo Addo | |
|---|---|
| Ankara, Silimin gɔli August 1, 1990 (run 35) | |
| O ya Tiŋgbaŋ | Ghana |
| Education | |
| Shikuru shɛli o ni chaŋ | University of Cambridge (mul) |
| Bala yɛlibu, sabbu bee buɣisibu | Silmiinsili |
| Tuma | |
| Tuma | Daabiim nira |
Elijah Amoo Addo (bɛ dɔɣi o la Anashaara goli August dahin yini dali 1990 yuuni) ka o nyɛ Ghana ŋun duɣiri bindira ka lahi nyɛ ŋun niŋdi daabiligu ka booni li "Food for All Africa". Di pilila 2014 yuuni, "Food for All Africa" nyɛla soli din tumdi tiri West Africa bindira tabi-sɔŋ yaɣili. Di bela Ghana tinzuɣu ni, Accra, lala ;laɣingu maa duhirila bɛ yeei ka lahi mali bindir taribu nuche-baŋ "app" m-mali dihiri bihi pam ka di nyɛla bɛ kuli labirimi tariti bindira. O tumdi mi ni tinsi ni bindira duɣibu shɛhi, nyamanyama nima kɔhibu shɛhi, kompini nim din tariti bindira, ni tinkpansi ban kɔri bela-bela, Addo dɛhirila bindiri shɛŋa bɛ ni di ka guui m-mali tariti bihi, ashibiti-nim mini shikuruti ban dii ka yiko. Bɛ lahi bɔrila zalisi din yɛn gbubi ban tiri ba bindira ni bɛ ni yɛn niŋ shɛm ka diri anfaani farigu nim ni. Lala n lahi nyɛli, bɛ ni lahi baŋ ni kɔbiga puuni bindira din yirina Ghana puri ni vaabu pihinahi ni ayɔbu n-saɣindi ka di daliri nyɛla pala bi viɛli zuɣu, lora nim saɣimbu ti tabili maʒina kalinsi, "Food for All Africa" naarila noli ni Ghana bindira tuma duri ni bɛ bo soya din sɔŋsi baligi bindira saɣimbu.
2017 yuuni, Addo daa di "Queen's Young Leaders Award" din nyɛ "Her Majesty" Queen Elizabeth II ni daa ti o shɛli Buckingham Palace ni o nuu timbu ni Ghana' bindira taribu ni di saɣimbu baligibu, kum taɣibu, ka baligi fara mini di-n-pooi. O daa lahi deei "Takeda Young Entrepreneurship Award" Takeda Foundation nim sani 2018 yuuni.
Piligu biɛhigu mini shikuru baŋsim bɔbu
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Addo nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so Anashaara goli August 1990 yuuni, Accra, Ghana amaa ka o daa yina Akuapem-Mampong.[1] O ko n-nyɛ bi'dibiga bihi anahi puuni, o laamba daa kpila sahashɛli o ni daa nyɛ yuun pinaayi ka o daa kuli piriba sani Lagos, n daa ti chaŋ shikuru ni. O daa tuɣi o shikuru chandi "St. Thomas Aquinas Secondary School" din be Accra, Ghana n daa ti bɔhim duɣibu yaɣili Sphinx Hospitality school din be Lagos, Nigeria. O malila daabiligu shɛhira gba`n shɛli o ni deei YALI West Africa RLC-GIMPA ka daa deei "Leading Change" shɛhira gbaŋ University of Cambridge 2017 yuuni.[2][3]
Duɣibu tuma
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Lahabali yibu na shee:[4]
Addo duɣibu tuma pilila Lagos, Nigeria sahashɛli o ni daa tumdi bindira kɔhibu shee ni o tabi sɔŋ o shikuru. Dahinshɛli, o daa bɔrila yom ni o kuli, o daa zaŋ "olive sauce" din nyɛ bɛ kpɛma ni mali shɛli labi, ka tɛhi ni di saɣim mi. Bɛ kpɛma suhu daa yiɣisi ti saɣi ka o tu o. O daa pili kuhigu hali ti chahi ka di yina, "A tɛhiya ni di yi di niŋ ka n laamba be bɛ nyɛvuya ni, n naa be kpe paɣiri ŋmana ka n taba be shikuru?" Lala yɛltɔɣili maa da nyooi bɛ kpɛma maa, ka o daa pili taba sɔŋ ka ~sɔŋ o ka o chaŋ ti bɔhim duɣibu Sphinx Vocational Training School din be Lagos.[5] O ni daa bɔhim naai, o daa nyɛ tuma Marios bindira duɣibu shee, lala saha bindira kɔhibu shɛhi din daa mali yaa Lagos puuni yini, ka 2010 yuuni ka o daa labi Ghana ni o ti sɔŋ Lebanese daabia ŋun daa nya o tuma Lagos ni o yooi "Chase Restaurant". Di yuuni nyaaŋa o daa labi Lagos ka di nyɛla o kpɛma maa n daa boli o noi o kana ni tum chira ayɔbu ka leei "Sous Chef".[6][7]
Addo daa labi na Ghana, ka 2011 yuuni, o daa chirigi yiyaa ŋun daa bɔri bindira ni o ti dihi o taba ban gba ka alaafe bɛ zuɣuri ni.[8] Dini n daa kpaŋsi o ni o pili "Chefs for Change Ghana Foundation", NGO ban deeri bindira dii guui niriba sani mali sɔŋdi ban ka. 2015 yuuni, "Chefs for Change" daa leei "Food for All Africa programme",[9] biɛhigu ni daabiligu din tumdi tiri West Africa.[10][11][12]
2012 yuuni, bɛ daa piigi o ni o niŋ kpɛma ti duduhigu shɛli +233 Jazz Bar din be Accra ka daa niŋ gbnŋmara n-ti "Greater Accra Chefs Association", ka o mini lala laɣingu maa kpamba daa laɣindi tumda ni bɛ wuhiri shikuru bihi bindira dɔɣibu ka di sɔŋ kpaŋsi daabiligu.[13] O daa lahi tumdi la "Burger and Relish" amaa 2015 yuuni o daa wuɣi o nuu ka zaŋ o yaa zaa ti Food For All Africa programme ni o niŋ di kpɛma. 2017 yuuni, o daa pili Okumkom ("It Ends Hunger") nuche-baŋ "app" ni di sɔŋsi ka di tooi ʒi bindira kpe tinssi shɛŋa ni, ka di tuuli shitɔɣu daa be Teshie, Accra.[14]
O laɣingu din nyɛ "Food for All Africa" daa yihi bindira din liɣiri ni paai kamani $8,000 mini $10,000 ni bɛ zaŋ sɔŋsi niriba tuhi kɔbisinu ni kɔbisinahi ni pihinii ni anu zaŋ gili Ghana yaɣa, ka 2014 yuunibɛ daa pii li dunia soya din yɛn tuhi ku kum kɔbiga puuni yini Ghana, "Dubai International Awards" n daa pii li.[15][16] Tama beni ni di ni paai niriba miliyɔŋ zaŋ chaŋ yuuni 2020.[17]
Yuuni 2017, bɛ daa piigi ba bɔri taɣibu na biɛhigu ni puuni yino Africa niŋ Commonwealth din nyɛ "Queen's Young Leaders Award" ni,[18][19] Jilima lana Queen Elizabeth II ŋun nyɛ United Kingdom nira n daa piigi o li Buckingham Palace ni o kpaŋmaŋa zaŋ chaŋ lɛbiginsim polo "Commonwealth" ni, ban ka yiko dihibu[20][21]ni Ghana bindira saɣimbu baligibu, kum tuhibu, fara ni din-pooi.[22] Yuuni 2018, o daa di yuuni 2018 "Takeda Young Entrepreneurship Award" yuuni-yuuni "Takeda symposium" ni Tokyo, Japan ka di nyɛla o "Okumkom mobile app" tinsi ni bindira zalibu tɛha zuɣu, din che ka bindira niŋdi asama tiri tinsi, pɔhim zuɣu ni tinsi ni shitɔri shɛŋa.[23]
Pina mini nintiɣili
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Kundivihira
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]- ↑ Elijah Amoo, Ghanaian Chef, 26, Running A Food Bank for the Less Privileged (en-US) (2017-07-20).
- ↑ Food For All Africa Founder Receives Queens Young Leader Award (en).
- ↑ Admin. Elijah Amoo Addo with Food for all Africa.
- ↑ Elijah Amoo, Ghanaian Chef, 26, Running A Food Bank for the Less Privileged (en-US) (2017-07-20).
- ↑ Chef Elijah Amoo Addo (en-US).
- ↑ Elijah Amoo Addo (en-US) (2019-04-15).
- ↑ Elijah Amoo Addo is feeding Accra's needy (en-US) (2016-01-13).
- ↑ APO (2019-06-03). Chef Elijah Amoo Addo confirmed to address about How Food Can Foster Stronger Relations Between Europe and Africa (en-US).
- ↑ Chef Elijah Amoo Addo (en-US).
- ↑ AfricaNews (2017-07-13). Meet Elijah Amoo Addo: Ghanaian chef, 26, who got Queen's award dressed in work gear (en).
- ↑ TOPAFRICANEWS (2019-06-03). Chef Elijah Amoo Addo confirmed to address about How Food Can Foster Stronger Relations Between Europe and Africa (en-US).
- ↑ A Ghanaian chef works against waste to feed the hungry.
- ↑ Chef Elijah Amoo Addo | The Future of Ghana (en-US).
- ↑ Debrah, Ameyaw (2019-02-03). Ghanaian chef, Elijah Amoo Addo wins award with his 'Okumkom' App in Japan (en-US).
- ↑ Akpah, Prince (2017-08-29). Elijah Amoo Addo (en-US).
- ↑ Ghanaian chef aims to cut food waste and feed the hungry (en).
- ↑ This Ghanaian Chef is Reducing Food Waste as well as Hunger (en-US) (2018-06-14).
- ↑ Ghanaian chef to cook 'waakye' for Queen Elizabeth (en-US) (2017-07-02).
- ↑ GBT Entrepreneur Elijah Amo Addo Receives Award from the Queen of the UK (en-EN).
- ↑ Queen honors Ghanaian-born chef over passion for cooking (en-US) (2017-07-24).
- ↑ Chef, Take a. Chef at home Elijah Amoo Addo (en).
- ↑ Chef Elijah Amoo Addo | The Future of Ghana (en-US).
- ↑ Debrah, Ameyaw (2019-02-03). Ghanaian chef, Elijah Amoo Addo wins award with his 'Okumkom' App in Japan (en-US).
- ↑ Akpah, Prince (2017-08-29). Elijah Amoo Addo (en-US).
- ↑ TOPAFRICANEWS (2019-06-03). Chef Elijah Amoo Addo confirmed to address about How Food Can Foster Stronger Relations Between Europe and Africa (en-US).