Yiɣi chaŋ yɛligu maŋamaŋa puuni

Hilla Limann

Diyila Dagbani Wikipedia
(Dr. Hilla Limann ka di tom m-bahina)
Hilla Limann
Ghana zuɣulana

Silimin gɔli September 24, 1979 - Silimin gɔli December 31, 1981
Jerry Rawlings - Jerry Rawlings
Gold Coast ni Gwollu (en) Translate, Silimin gɔli December 12, 1934
O ya TiŋgbaŋGhana
Kpibu sheeAnkara, Silimin gɔli January 23, 1998
Ŋ-ŋɔ kumnatural causes (en) Translate (diabetes (en) Translate)
Paɣa/yidanaFulera Limann (en) Translate
Education
Shikuru shɛli o ni chaŋuniversité de Paris (mul) Translate Doctor of Philosophy (en) Translate : political science (en) Translate, jurisprudence (en) Translate
Paris North University (en) Translate diploma (en) Translate : Farinsi
University of London (en) Translate undergraduate degree (en) Translate : study of history (en) Translate
London School of Economics and Political Science (en) Translate
(1957 - 1960) : political science (en) Translate
Bala yɛlibu, sabbu bee buɣisibuSilmiinsili
Tuma
Tumadiplomat (en) Translate ni politician (en) Translate
AdiiniPresbyterianism (en) Translate
O ni be paati shɛli niPeople's National Party (en) Translate

Limann, GCMG (silimiin goli December biɛɣu pia ni ayi dali, 1934 yuuni hali ni silimiin goli January biɛɣu pishi ni ata dali, 1998 yuuni). [1] O daa nyɛla Ghana tingbani zuɣulan'kuro ni siyaasa nira ŋun daa nyɛ ŋun pahi bunii Ghana Gomnanti nima 1979 yuuni hali ni 1981 yuuni . O daa pun nyɛla ŋun nyɛ ŋun zani n-ti Ghana tinduyani kaman Lomé mini Geneva.[2][3]

Dr. Hilla Limann nyɛla tiŋgbaŋ zuɣulan' kuro n-ti Ghana.

Hilla Limann
Doɣam dabsili12 December 1934
Gwollu, Gold Coast
Kum dabsili23 January 1998 (aged 63)
Accra, Ghana
Karim sheiLondon School of Economics

University of London (BA) Sorbonne University (Dipl.)

University of Paris (PhD)
O ni deigi soJerry Rawlings (Head of state)
Ŋun deigi oJerry Rawlings (Head of state)
Siyaasa yaɣaliPeople's National Party
Spouse(s)Fulera Limann
AdiiniDolodolo

Limann, ŋun yuli maŋli bahigu daa nyɛ Baabini, daa nyɛla bɛ ni daa dɔɣi sɔ Gold Coast tudu yaɣili din nyɛ Gwollu tiŋgbani puuni. Ka di be yaɣ'shɛli din nyɛ Sissala west District din gba bɛ Upper West Region. Limann naala shikuru shɛli bɛ ni boli ni basic school education la shikuru shɛli bɛ ni boli ni Government Middle School, Tamale, yuuni 1949. 1957 yuuni mini 1960 yuuni sunsuuni, o daa lahi karim yaɣa shɛli bɛ ni boon ni political Science din be London School of international la. O daa tuɣiya n naagi o diploma French puuni shikuru shɛli bɛ ni boli Sorbonne University, France.[2] O lahi nyɛla ninvuɣusɔ ŋun deeigi o BA (Hons) degree history puuni shikuru din nyɛ University of London n ti pahi o Ph.D political science mini constitutional law. University of paris puuni.[2]

Limann daa nyɛla ŋun gbubi zuɣulan'tali din nye ''head of Europe Desk'' ka di be ''ministry of Foreign Affairs'' din be Ghana yuuni 1965 mini 1968 sunsuuni.[4] Yuuni 1967, O daa nyɛla  ŋun pahi Constitution Commission nim zuɣu kabi daa sabi 1969 zalikpana Ghana tinŋgbani. Yuuni 1986 0 nyɛla ŋun lɛigi Chancery/ gbanŋ ŋmari biiga n ti Ghana embassy Lome, Togo. O daa nyɛla bini piigi so yali maadan ti Ghana permanent Mission Geneva, din be Switzerland tinŋgbani 1971 yuuni Silimi gɔli June, 1975 yuuni, O daa nyɛla ŋun pili zuɣu lana tali tuma n ti EuropeAmericas, n ti pahi Southeast Asia desk zanŋ ti Ghana Ministry Affairs[3]

Ayi yuli yuuni 1979 Jerry Rawlings ni daa be tooni ka bɛ niŋ kuli la, Limann daa nyɛla bɛ ni pii so president n zaŋ ti People's National Party ticket ka o daa mali nyaan doliba pam ban daa nyɛ ban pun doli Kwame Nkrumah.[5] O daa zanimi n ti piibupiibu maa pina bɔ ni daa yɛli ni Alhaji Imoru Egala bɛ simdi ni o tooi zani maa, ŋun daa nyɛ Supreme Military Council kpɛma ka daa di kɔbigu puuni vaabu pihiyɔbu ni ayi "62%" bɛ ni daa labi n niŋ. [6]Dr. Limann daa nyɛla ŋun piligi O gomnanti  tuma  silimi gɔli September biɛɣu pishi ni a nahi dali, 1979 yuuni. O daa nyɛla ŋun mali banŋsim zanŋ chanŋ laɣiri polo, O daa lahi mali sonŋsim zanŋ ti Democratic Value mini Pan-Africanism. O daa nyɛla Rawlings ni zaŋ O  yaa n yihi so namni silimi gɔli December biɛɣu pihita ni yini, 1981 yuuni. O kɔ n daa nyɛ gomlanti third  republic  Ghana.[7] Puuni.1992 yuuni , PNDC Military rule ban daa daagi O luhi ma nyaaŋa, O daa nyɛla ŋun lahi kpɛ siyaasa ni. O daa kpa party din yuli daa booni People's National Convention  ka daa zani  lala party maa jɛntora lala yuuni maa gomnanti piibupiibu ni. O daa nyɛla ŋun nyɛ kɔbiga puuni vaabu 6.7% ka nyɛ ŋun pahiri buta zuɣu. O daa nyɛla ŋun na kuli kpanŋsiri O maŋa zaŋ ti Nkrumahist Political  Movement  Ghana hali n ti kɔŋ O nyɛvili.

[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]

Limann daa zala zaashee din nye toontali nti Europe Desk din be Ministry of Foreign Affairs of Ghana la yuuni 1965 hali ni yuuni 1968.[4] Yuuni 1967 saha maa, O daa nyɛla ŋun pahi Constitution Commission din daa zaŋ yuuni 1969 Constitution of Ghana na la. Yuuni 1968, o daa lɛbi toondana n nyɛ Chancery/Official Secretary nti Ghana embassy din be Lomé maa, Togo tingbanni. Bɛ daa leegi o counsellor Ghana's Permanent Mission puuni din be Geneva la, Switzerland tingbanni yuuni 1971. O daa lahi lɛbi kpema Europe, Americas, ni Southeast Asia Desk n labina Ghana Ministry of Foreign Affairs puuni silimiin goli June yuuni 1975.[3]

O kpibu ni o sɔɣibu

[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]

Limann daa malila chronic health problems ka daa ti kpi ni dina. o paɣa n daa kuli gbubi o, ŋuna n daa nyɛ Fulera Limann, nti pahi O bih ayopɔin: Lariba Montia (née Limann), Baba Limann, Sibi Andan (née Limann), Lida Limann, Daani Limann, Zilla Limann ni Salma Limann. bɛ daa sɔɣi o la o ya, Gwollu din be Sisala District ka be Upper West Region la yuŋ tusuɣu silimiin goli 1 March yuuni 1998.[8] Alhaji Mahama Iddrisu ŋun daa nyɛ Minister of Defence lala saha maa nti pahi gomlanti nyaan doliba daa kana kulimani ni bi ti nyɛ din yan chanŋ sham.

Hilla Limann Foundation

[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]

The Hilla Limann Foundation nyɛla laɣingu din daa kpa n zaŋ n kpa nandaamba namboɣu zobo tuma polo din daa piligi saha sheli o ni daa puhiri gomnanti tali yuun pihinahi chuɣu din daa puhi silimiin goli September yuuni 2019. laɣingu ŋɔ nia daa nyɛmi ni di tuhi n ku ''abuse of human rights'' ninsalinim hachinim zalsi birgibu ka di nyɛla be yan wuhiri la niriba be nolini. Be daa wuhiri niriba n zaŋ kpa be maŋmaŋ bierisuŋ yala, Ka daa tooi lahi kpaŋsiriba n ʒaŋ n kpa be di birigiri taba hachinim zalisi polo.[9]

Limann daa nyɛla Elizabeth II, United Kingdom na kuro ni daa ti so Knight Grand Cross zaŋ n-ti St Michael mini St George 1981 yuuni,[10] lala yuuni maa puuni yaha be daa lahi ti o Yugoslav Great Star toondana.[11]

  1. "Limann, Dr Hilla, (1934–23 Jan. 1998), President of Ghana, 1979–81", Who Was Who, Oxford University Press, 2007-12-01, retrieved 2025-06-29
  2. 1 2 3 "Hilla Limann", Wikipedia (in English), 2025-03-25, retrieved 2025-07-01
  3. 1 2 3 "Hilla Limann", Wikipedia (in English), 2025-03-25, retrieved 2025-07-01
  4. 1 2 "Hilla Limann", Wikipedia (in English), 2025-03-25, retrieved 2025-07-02
  5. "Hilla Limann", Wikipedia (in English), 2025-03-25, retrieved 2025-07-01
  6. "Hilla Limann", Wikipedia (in English), 2025-03-25, retrieved 2025-07-02
  7. "Hilla Limann", Wikipedia (in English), 2025-03-25, retrieved 2025-07-01
  8. Sunder Kasapa, Shyam (2021). "The Essence of Buddha - Dharma". Telangana Journal of IMA 01 (01): 06–08. DOI:10.52314/tjima.2021.v1i1.3.
  9. "Hilla Limann", Wikipedia (in English), 2025-03-25, retrieved 2025-07-04
  10. "Hilla Limann", Wikipedia (in English), 2025-03-25, retrieved 2025-07-02
  11. "Hilla Limann", Wikipedia (in English), 2025-03-25, retrieved 2025-07-02