Yiɣi chaŋ yɛligu maŋamaŋa puuni

Cornelius Odarquaye Quarcoopome

Diyila Dagbani Wikipedia
Cornelius Odarquaye Quarcoopome
Ankara, Silimin gɔli July 6, 1924
O ya TiŋgbaŋGhana
Kpibu shee2003
Education
Shikuru shɛli o ni chaŋUniversity of Birmingham (mul) Translate
Achimota School
Bala yɛlibu, sabbu bee buɣisibuSilmiinsili
Tuma
Ŋun kpuɣi o tumaUniversity of Ghana

Cornelius Odarquaye Quarcoopome, Tɛmplet:Post nominals (6th July, 1924 - 28th August, 2003) daa nyɛla Ghana tilahi baŋda ka lahi nyɛ karimba. O daa nyɛla bɛ ni n boli so ni an ophthalmologist la ka daa lahi n-nyɛla baŋda be University of Ghana Medical School puuni. O mini baŋdi shɛba ka bɛ buɣisi n boli ni "pioneers of the medical profession in Ghana".[1]

Piligu biɛhigu mini shikuru baŋsim

[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]

Bɛ daa n dɔɣila Cornelius silimin gɔli July dabaa ayɔbu dali, yuuni 1924 puuni Accra, Gold Coast tingbani puuni. O daa n pilila o shikuru duu bɔhimbu yuuni 1929 la puuni Accra Government Boys' School puuni. Accra Academy puuni ka o daa chaŋ n ti niŋ o sɛkɛndiri shikuru duu bɔhimbu bin din gbaai yuuni 1939 la puuni hali ni yuuni 1943 la puuni. O ni daa n naai dinni, o daa n chaŋla Achimota College yuuni 1944 la puuni n ti niŋ o pre university education. Yuuni 1947 la puuni ka bɛ daa n-ti o soli ni o chaŋ n ti tuɣi o bɔhimbu University of Birmingham puuni,[2] ka o daa n ti naagi yuuni 1953 la puuni. Bɛ ni daa n labi dɔro saha shɛli ni o ni daa n be Gold Coast maa n naai, o daa n labila United Kingdom yuuni 1957 maa puuni n ti tuɣi o bɔhimbu UCL Institute of Ophthalmology, University College of London; din daa n-nyɛ constituent college n-ti University of London la puuni ka daa n ti yina yuuni 1958 la puuni.[3][4]

O ni daa nti naagi o bɔhimbu University of Birmingham puuni, o daa n labila Ghana yuuni 1954 la puuni n ti tumdi Government Medical department of Gold Coast puuni hali ni yuuni 1957, din daa n-nyɛ saha shɛli puuni o ni daa n kpuɣi napuŋ n chaŋ United Kingdom tingbani puuni ni o ti n tuɣi o bɔhimbu UCL Institute of Ophthalmology puuni la. O daa lahi nyɛla ŋun n labi Ghana tingbani puuni yuuni 1958 la puuni n ti tumdi Ministry of Health puuni ka nyɛ bɛ ni boli ninvuɣ'so ni special grade medical officer la. Yuuni 1960 la puuni, o daa nyɛla bɛ ni daa n pahi so zaashee dariza n chaŋ bɛ ni n boli shɛli ni specialist ophthalmologist ni lala Ministry of Health maa puuni.[5] O daa nyɛla ŋun n gbubi lala zaashee ŋɔ ministry maa puuni hali ni yuuni 1965 puuni. O daa ti n chaŋmi n ti lɛbi bɛ ni n boli so ni part-time lecturer la Ghana Medical School (punpɔŋɔ din pa nyɛ University of Ghana Medical School ŋɔ) puuni yuuni 1965 puuni ka daa n ti n lɛbi karimba kpɛma yuuni 1969 la puuni.[6] Ŋuna ka bɛ daa n piigi ka o lɛbi associate professor of ophthalmology yuuni 1974 la puuni.[7] Lala yuuni maa puuni yaha, o daa n lɛbila bɛ ni n boli so ni an associate research fellow la ni an honorary consultant n-ti Ghana Institute of Clinical Genetics. Yaha, o daa lahi n nyɛla bɛ ni n boli shɛba ni World Health Organization Scientific Advisory Panel for Onchocerciasis Control Project of the Volta River Basin Area nima la puuni yino. Ŋuna ka Ghana Medical Association nima la daa n piigi bɛ zuɣulana bin din n gbaai yuuni 1978 la puuni hali ni yuuni 1980 la puuni.[8][9] Yuuni 1978 la puuni, o daa nyɛla bɛ ni n boli shɛba ni the 1978 Constitutional Commission din niiya daa nyɛ ni din sɔŋ UNIGOV constitution la nyabili nima la puuni yino.[10] Yuuni 1979 la puuni, bɛ daa n piigi o mi ka o lɛbi Noguchi Memorial Institute for Medical Research, University of Ghana nima tuuli director.[11][12][13][14][15] Ŋuna n daa nyɛ SIC Insurance Company nima board chairman bin din gbaai yuuni 1986 la puuni hali ni yuuni 1994 puuni.[16] Silimin gɔli June, yuuni 1990 puuni, bɛ daa n piigi o mi ka o lɛbi tuuli zuɣulana n-ti Ophthalmological Society of Ghana nima.[17][18] O daa nyɛla ŋun n pahi West African College of Surgeons, ka nyɛ Royal College of Physicians din be England la shikuru bia, ka daa lahi n-nyɛ Royal College of Surgeons, London nima puuni yino tum yuuni 1953 la puuni,[19][20] ka lahi nyɛ ŋun n pahi International Filariasis Association nima la gba zuɣu tum yuuni 1969 la puuni.[3]

O maŋmaŋa biɛhiga mini o kum

[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]

O daa n lɔla Emma Essie Dadzie amiliya silimin gɔli August biɛɣu pishi ni anu dali, yuuni 1955 puuni. Bihi ayopɔin ka o mali: bi'puɣiŋsi anu, bidibisi ayi. O daa nyɛla ŋun nyu karimbu, fotonima ŋmahibu, golf, computers n ti pahi yila wumbu o vuhim saha.[3][4] O daa n kanila silimin gɔli August biɛɣu pishi ni anii dali, yuuni 2003 puuni Cromwell Hospital, London puuni. O yum'pisopɔin ni awei puuni ka o kum maa daa n ka o na.

  1. Myjoyonline.com,"Accept postings to rural communities - Akufo-Addo urges young doctors" Archived 2019-03-26 at the Wayback Machine, Joy Online, 12 August 2017.
  2. (1949) "Calenda". Calenda.
  3. 1 2 3 Uwechue, Ralph (1991). "Africa Who's who". Africa Who's Who.
  4. 1 2 (1964) "Ghana Year Book 1971". Ghana Year Book.
  5. Ghana. Commission Appointed to Enquire into the Conditions Prevailing in the Ghana Prisons Service (Report). Ministry of Information. 1968.
  6. (1990) "West Africa, Issues 3793-3809".
  7. Wilson, John (1980). World blindness and its prevention. Oxford University Press. p. 87. ISBN 9780192612496.
  8. (1977) "Summary of World Broadcasts: Non-Arab Africa, Issues 5551-5628".
  9. (1980) "Technical Survey, Volume 36".
  10. Ghana (1978). Ghana Gazette (in English). Government Printer.
  11. Addae, S. K. (1997). The evolution of modern medicine in a developing country : Ghana 1880-1960. Durham Academic Press. p. 475. ISBN 9781900838054.
  12. Wilson, M. D.; Koram, K. A.; Yeboah-Manu, Dorothy; Ahorlu, C. S. K; Bosompem, K. M. (2014). Towards effective disease control in Ghana research and policy implications : Noguchi reader Volume 1 Malaria. Sub-Saharan Publishers. p. 3. ISBN 9789988647506.
  13. Past Directors. Noguchi Memorial Institute for Medical Research.
  14. (1982) "Sub-Saharan Africa Report, Issues 2713-2722".
  15. (1980) "Report, Volume 25".
  16. Governance - Celebrating Galant Leadership. SIC Insurance Company Ltd..[permanent dead link]
  17. About. Ophthalmological Society of Ghana.
  18. (1993) "West Africa, Issues 3954-3978".
  19. (1952) "List of the fellows, members, extra-licentiates and licentiates of the Royal College of Physicians of London, and of holders of the diploma in public health, granted conjointly by the royal colleges of physicians and surgeons.".
  20. (1966) "The Medical Directory ...: London, Provinces, Wales, Scotland, Ireland, Abroad, Navy, Army & Air Force, Volume 122, Part 2".