Calabar Carnival
| Di pilli ni | 2004 |
|---|---|
| Ŋun pili | Donald Duke |
| Tiŋa | Nigeria |
| Dini be shɛli | Calabar |
| Tiŋgbaŋ yaɣili calinli | 4°58′7″N 8°20′27″E |
| Nahingbaŋ | tourist attraction |

Calabar Carnival bɛ ni lahi mi shɛli "Carnival Calabar" la nyɛla yuuni pulini chuɣu ka bɛ puhirili kuliga duli, Nigeria tingbanni.[1] Di lahi nyɛla Africa zaa chuɣu titali,[2] lala chuɣu ŋɔ puhiri la yuuni kam December goli ni.Cross River State gomnanti kurili, Mr. Donald Duke n daa zali li ni di teeri Christmas chuɣu puhibu yuuni kam. O daa yɛliya ni daliri din che ka o nam lala chuɣu ŋɔ nyami, ni o bɔri ni Cross-River leei Nigeria mini Africa tiŋgbani shɛli din nye saamba gɔrim shee. Lalachuɣu ŋɔ nyɛla din yuli du hali n ti' leeeigi Nigeria chu titali shɛli dunia zaa ni mi di yɛla. Di daa nyala chuɣu shɛli din puhiri goli ka piini December goli dahinyini dali, hali ka gomnanti kuro ŋun daa kana, Benedict Ayade, ti lebigi li zali dakulo dibaayi saha shɛli bɛ ni daa piigi o. 2017 yuuni chuɣu maa ni, Gomnanti kurili Benedict Ayade daa yɛli o yɛltɔɣa puuni ni chuɣu maa nyɛla din wuhiri Africa ni nyɛ tiŋgbani shɛli din mali ariziki n gari tiŋgbana zaa ka lahi nyɛ luɣishɛli bipɔla ni simdi ni bɛ ti yuli n wuhi ni bɛ nyɛla ban yina nimaani. Chuɣu maa chuɣu maa nyala din mali din mali nini nyami pam dama kpaɣiri diɛm diɛma tooi be dinni ka pini kara nye din dira. [3][4]
Taarihi
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Calabar Carnival nyɛla kaya ni taɣada chuɣu kurili shɛli din daa pili pɔi ni Nigeria maŋsulinsi deebu. Nigeria tiŋgbani tɔbu shɛli din daa niŋ yuuni 1966 zaŋ hali ni 1970 la saha, bɛ daa na chɛ chuɣu maa zali bɛla suhudoo zuɣu, amaa di daa lahi pili yuuni 1971 saha shɛli South Eastern state gomnanti ŋun yuli daa nyɛ Brigadier General U. J. Esuene la ka bɛ daa puhili li 80s mini 90s la saha.
Yuuni 1993 saha, siyaasa yɛlimuɣisira shɛli din daa bahindi chɛ ka M.K.O Abiola kɔŋ o nyɛvuli piibu piibu yɛlala nyaaŋa military president, Gen. Ibrahim Babangida, ni daa zaɣisi yɛla, ka yɛlimuɣisira daa gili tiŋgbani maa zaa, lala saha maa yɛla daa tahi liɣiri yɛlimuɣisira na, niriba daa niŋ fitiina pam, ka Commonwealth daa zaŋ zalisi na. Lala zaa daa chɛ ka Calabar Festival puhiri lahi baligi.
Yuuni 2004, gominanti kurili Donald Duke ŋun daa nyɛ Cross River gominanti, ni daa bori ni o kpaŋsi saamba kpebu mini tiŋgbani arizichi la zuɣu, o daa lahi kpaŋsi Calabar carnival, o daa laɣim African tiŋgbana din pahi, ni dunia ariziki nim mini Diaspora nima na. Ti yi kana Osima-Dokubo yɛltɔɣa ni, "chuɣu maa daa nyala din kpaŋsi tiŋgbani maa kaya ni taɣada yaɣa pam, ka lahi kpaŋsi tiŋgbani maa niriba ban daa tooi pahi ka di mali anfaani n-ti ba arizichi polo[5].
Binshɛŋa Din Tooi Niŋdi Dipuuni
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Din tooi niŋdi dipuuni zooya ka di laɣindi committee ban su saamba deebu mini kaya ni taɣada tuma nim sunsuuni yuuni kam, ka bɛ gbaari yɛl,pala ni, n ti pahi yɛltɔɣa shɛŋa bɛ ni piiri ni dipuhi chuɣu maa tooni. December yuuni 2009, Carnival Committee daa laɣim "Carnival Cup 2009", bolli ŋmɛbu kpaɣiribu carnival band nima anu sunsuuni - Seagull, Passion 4, Masta Blasta, Bayside mini Freedom. Lala band nima ŋɔ waligirila bɛ nahingbana zuɣu; Seagull nyɛla Red band ka bɛ mi ba ni bɛ nyɛ band shɛli din mali nachiinsi ka laɣim taba viɛnyɛla, Passion 4 nyɛla Green band ka bɛ mi ba ni bɛ nyɛ band shɛli din di nasara pam, Masta Blasta nyɛla orange band ka lahi nyɛ band shɛli din galisi pam, Bayside nyɛla Blue band, ka Freedom nyɛ Yellow band[6]. Chuɣu maa gba mali la yila niŋbu din yina tiŋgbani puuni mini dunia zaa yili yiindiba sani, yuuni kam Calabar Carnival, Boat regatta, Fashion shows (din daa pili yuuni 2016), Beauty pageant (Miss Africa din daa pili yuuni 2016) Christmas Village, mini yuuni kam Ekpe Chuɣu din tahiri niriba tuhaa na
Laɣingu shɛŋa din pahi lala chuɣu ŋɔ ni nyɛla lahibaya kpaɣiri sabi din laɣim secondary shikuru mini university bihi zaa. Lala kpaɣirisabi ŋɔ nyɛla bɛ ni zaani shɛli ni di kpaŋsi karimbu biɛhigu State maa bipɔla sunsuuni ka zaŋ chuɣu maa biɛhigu niŋ bi ni. Yuuni 2017 The Paradise Music Festival and Awards daa pahi Calabar carnival kalenda ni.
Paradise
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Laɣingu ŋɔ nyɛla din laɣindi tiŋgbani maa puuni mini dunia zaa yili yiindiba, kpɛrikpɛritiba, siyaasa nima mini niriba ban mali yuya. Ban daa na min chaŋ chuɣu maa ni shɛba n-nyɛ Lucky Dube, Akon, Fat Joe, Young Jeezy, Nelly, Kirk Franklin, Sean Kingston, Wizkid, P-Square, Banky W, Ojb Jezreel.
Band nima yuya*
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Calas vegas Passion 4 Freedom band Seagull band Masta blasta Bayside Diamond Hitfm band FAF band (Florence Agogo Foundation) Governor band[13][14]
Chuɣu, yɛltɔɣa mini ban di nasara*
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]2013*
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]2013 Calabar Carnival daa jɛndi la Nigerian yiliyiindiba. 2013 chuɣu maa nasara dira daa nyɛla Masta Blasta.
- 2015*
2015 Calabar carnival yɛltɔɣa daa nyɛla Climate change. Di yi kana Cross River State gomnanti kurili Ben Ayade yɛltɔɣa, daa snyala ŋun deei niriba kaman tiŋgbana ban paai pia ni anu n gari. Lala yuuni maa, o daa zaŋ beauty queens n nam band shɛli bɛ ni booni governor's band. 2015 chuɣu maa nasara dira daa nyɛla Passion 4 band.
Kundivihira
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]- ↑ Inside Calabar Carnival, Africa's Biggest Street Party (en-US) (2020-05-14).
- ↑ Nico (2014-09-18). History of Calabar Canival – NICO (en-US).
- ↑ "Many shades of Calabar Carnival 2017" (en-US). The Guardian (Lagos, Nigeria). 2018-01-07. https://guardian.ng/sunday-magazine/many-shades-of-calabar-carnival-2017/.
- ↑ Ulom, Frank (2016-12-25). History of Carnival Calabar, It Bands & More (en-GB).
- ↑ 🏅 CALABAR CARNIVAL 2020-NIGERIA | Dates, Events & More (en-US) (14 January 2021).
- ↑ A chirim ya: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "folio.ng2".