Benue River
| Di bukaata | agriculture |
|---|---|
| Origin of the watercourse | Adamawa Plateau |
| Noli ti ko'doo | Niger Mɔɣili |
| Lake on watercourse | Lagdo Reservoir |
| Moɣili din gbi nuuni | Q11982932 |
| Drainage basin | Niger basin |
| Tiŋa | Cameroon, Nigeria |
| Din be shɛli polona | Garoua |
| Tiŋgbaŋ yaɣili calinli | 7°47′0″N 6°46′0″E |
| Ŋun zaŋli tum nyɛ | puu |

Benue River (la Bénoué),bɛ daa na mi li la Chadda River bee Tchadda, nyɛla Niger River mɔɣa la zaɣ'yini.[1] Di galisim nyɛla din paai kamani 319,000 km2 (123,000 sq mi).[2][3] Di yɛliŋ zaa nyɛla din paai kamani 1,400 km (870 mi) ka nyɛ din pahira di yi ti niŋ ka saa mi.[4] Di lahi nyɛla gorim soli zaŋ n-ti ninvuɣ shɛba ban be lala yaɣili ŋɔ ka bɛ tooi doli chani bɛ chandi shɛhi .[5] Benue yuli ŋɔ nyɛla din yina bernor, ka di gbunni nyɛ mɔɣili.[6]


Geography
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Benue ŋɔ nyɛla din piligi Adamawa Plateau zaŋ n-ti Cameroon wulinpuhili ka nyɛ din zori kpɛri Garoua mini Lagdo mɔɣ'bihi, Nigeria wulinluhili zaŋ n-ti Mandara mountains, Jimeta, Ibi n-ti pahi Makurdi pɔi ka naayi chirigi Niger River tiŋ yuli booni Lokoja.[1]
Mɔɣili balibu nyɛ Faro, Gongola n-ti pahi Mayo Kebbi ka di nyɛ din gbaai mɔɣili chaŋ ti chirigi Logone (Lake Chad yaɣ'shɛli ) ko'kpɛɣu saha. Di balli shɛŋa lahi nyɛ Taraba, Donga n-ti pahi Katsina Ala.[7]
Saha shɛŋa, Benue nyɛla din kpɛri kom gariti Nigerr. Pɔi ni yuuni 1960, Benue kom kpɛbu zaa daa nyɛla 3,400 m3/s (120,000 cu ft/s) ka Niger mi nyɛ 3,000 m3/s (110,000 cu ft/s).[8][9]
Climate
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Benue State nyɛla din mali tulim goli kam yuuni puuni bin din gbaai wuuni mini shɛɣu ni zaa. Di yuuni puuni tulim nyɛla 34 °C ka nyari saa kamani 244 inch yuuni puuni.[10] Lala yaɣili ŋɔ nyɛla di ni tooi deegi kom kɔbigi puuni vaabu pihiyobu ni yini ka nyɛ din nyura kamani 169 dabisa yuuni puuni.[11]
Ko'kpɛɣunima din niŋ ka mali yaa
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Nigeria’s National Emergency Management Agency (NEMA), nyɛla ban daa niŋ vihigu zaŋ jandi alomonima niŋbu tiŋgbani maa ni ka daa saɣisi tuma yaɣa nima n-ti pahi (MDAs) ni bɛ niŋmi yomyom kpuɣi soya baligi bee gu ka taɣi tiŋgbani taɣibu yɛltɔɣa.[12]
Yuuni 2022 ko'kpɛɣu
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Silimiin goli September biɛɣ'pishi ni ata dali yuuni 2022, ko'kpɛɣu nyɛla din daa dam tiŋsi din be Benue yaɣili, lahabali ŋɔ nyɛla din yina yaɣili ŋɔ ŋun su kom fukumsi Godwin Oyiwona sani na. Lala ko'kpɛɣu ŋɔ nyɛla din daa dam Makurdi, Agatu, Logo, Guma, Buruku, Otukpo n-ti pahi Gwer-West.[13] Tiŋgbani zuɣulan nyɛla ŋun daa n bo soya ka bɛ daa voogi lala yɛlmɔɣisirili ŋɔ ka daa n bo liɣiri ka bɛ daa mali Idye Basin.[14]
Silimiin goli January Yuuni 2020
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Tiŋgbani zuɣulan Muhammadu Buhari nyɛla `nun daa gbi 3.35-km ko'soli Makurdi, Benue din yɛn chɛ ka ko'kpɛɣu bi lahi niŋ lala tiŋsi ŋɔ ni.[15] Lala tuma ŋɔ nyɛla bɛ ni daa saɣi n-ti shɛli ni di piligi tuma yuuni 2017 ka nyɛ din daa naai bakoyi pihinahi ni anii sunsuun. Lala tuma ŋɔ nyɛla bɛ ni tum shɛli ni di gu ka taɣi buɣa gbibu mini ko'kpɛɣu lala yaɣili maa.[16][15]
Yuuni 2017 Ko'kpɛɣu
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]News Agency of Nigeria (NAN) lahabali nyɛla din daa wuhi ni Idye tiŋsi nyɛla din daa pahi tiŋshɛŋa yuuni 2017 ko'kpɛɣu ni daa yihi bɛ biɛhisi shɛhi taɣi luɣ'shɛŋa dabam ka bɛ kalinli daa yiɣisi kamani 120,000 niriba[17] Benue tiŋzuɣu Makurdi. Ko'kpɛɣu ŋɔ nyɛla din daa di yanima kalinli kamani kɔbishee Makurdi.[18]
Yuuni 2012 Ko'kpɛɣu
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Benue mɔɣili ko'kpɛɣu Silimiin goli October yuuni 2012 nyɛla din daa tahi waɣari pam na Duguri District, Alkaleri Local Government Area, Bauchi State.[19] Silimiin goli July yuuni 2013, lahabali nyɛla din daa yina wuhi ni salo ban kalinli yiɣisi kɔbishee nyɛla ban koŋ bɛ nyɛvuya lala yaɣili ŋɔ ka di nyɛla waɣa dimli. General Hospital din be Kaltungo, Gombe State nyɛ ashibiti shɛli din be lala yaɣili ŋɔ ka bɛ tooi tibi waɣa dimli amaa ŋun tooi niŋ saha ka paai Kaltungo nyɛla bɛ ni yɛn tibi so dabaa ayi sunsuun ka o labi o yiŋ.[20][21]
- Benoue huts
- Benoue view from drone
- Crossing the Benue River from Lagdo with a Canoe
Notes
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]- 1 2 A chirim ya: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "britannica.com". - ↑ A chirim ya: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "3. The hydrological cycle and its components". - ↑ A chirim ya: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "The water resource in tropical Africa and its exploitation". - ↑ Babangida, Abdulkareem Mojeed, Mohammed (December 16, 2022). "SPECIAL REPORT: How poor infrastructure worsened flood disasters in states across Nigeria" (en-GB). Premium Times. https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/570687-special-report-how-poor-infrastructure-worsened-flood-disasters-in-states-across-nigeria.html.
- ↑ Benue River (en-US) (April 5, 2023).
- ↑ Benue Wikipedia, Martin Zachary (1969). THE RISE AND FALL OF FULANI RULE IN ADAMAWA 1809 - 1901 (PDF). University of London. p. 13.
- ↑ Katsina Ala River | river, western Africa | Britannica (en).
- ↑ A chirim ya: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "The Niger River Basin: A Vision for Sustainable Management". - ↑ A chirim ya: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "DONNÉES HYDROLOGIQUES ESSENTIELLES CONCERNANT LE NIGER". - ↑ Benue weather and climate ☀️ Best time to visit 🌡️ Temperature (en).
- ↑ Weather for Makurdi, Benue, Nigeria (en).
- ↑ Nseyen, Nsikak (September 19, 2022). "Flooding: NEMA issues warning to Adamawa, Taraba, Benue, others" (en-US). Daily Post (Lagos, Nigeria). https://dailypost.ng/2022/09/19/flooding-nema-issues-warning-to-adamawa-taraba-benue-others/.
- ↑ Simire, Michael (September 23, 2022). Flooding hits riverine areas in Benue (en-US).
- ↑ Flooding hits riverine areas in Benue (September 23, 2022).
- 1 2 "Buhari inaugurates 3.35km drainage in Benue" (en-US). The Guardian (Lagos, Nigeria). January 3, 2020. https://guardian.ng/news/buhari-inaugurates-3-35km-drainage-in-benue/.
- ↑ Buhari Inaugurates 3.35km Drainage In Benue (January 3, 2020).
- ↑ Nigeria, News Agency of (August 28, 2022). "Floods ravage Benue villages as Governor Ortom lounges in Europe" (en-US). Peoples Gazette (Abuja, Nigeria). https://gazettengr.com/floods-ravage-benue-villages-as-governor-ortom-lounges-in-europe/.
- ↑ Report, Agency (September 14, 2022). "Floods destroy 200 households in Makurdi" (en-US). The Punch. https://punchng.com/floods-destroy-200-households-in-makurdi/.
- ↑ "Snakes kill over 200 people in Bauchi council, as government takes no action". Premium Times. https://www.premiumtimesng.com/news/141373-snakes-kill-over-200-people-in-bauchi-council-as-government-takes-no-action.html?tztc=1.
- ↑ Agbo, Catherine (July 22, 2013). Nigeria: Snakes Kill 200 in Bauchi. allAfrica.com.
- ↑ "Bauchi residents groan over snakebites" (en-US). The Guardian (Lagos, Nigeria). June 22, 2021. https://guardian.ng/news/bauchi-residents-groan-over-snakebites/.
Kundivihira
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]External links
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]- Articles with short description
- Short description is different from Wikidata
- Use mdy dates from July 2023
- Articles with invalid date parameter in template
- Articles containing French-language text
- Articles with VIAF identifiers
- Pages with authority control identifiers needing attention
- Articles with GND identifiers
- Articles with J9U identifiers
- Articles with LCCN identifiers
- Benue River
- Tributaries of the Niger River
- Rivers of Cameroon
- Rivers of Nigeria
- International rivers of Africa
- North Region (Cameroon)
- Cameroon–Nigeria border
- Peejinima din kundivira bi viɛla
- Pages using the Kartographer extension