Yiɣi chaŋ yɛligu maŋamaŋa puuni

Angelina Acuña

Diyila Dagbani Wikipedia
Angelina Acuña
Jutiapa (en) Translate, Silimin gɔli January 31, 1906
O ya TiŋgbaŋGuatemala
Kpibu sheeJutiapa (en) Translate, Silimin gɔli June 14, 2006
Education
Bala yɛlibu, sabbu bee buɣisibuSpanish
Tuma
Tumasasabira ni daankpɛɣulana


María Angelina Acuña Sagastume de Castañeda (31 January 1905 – 14 June 2006) ka o daa nyɛ Guatemalan sasabira ŋu sabiri yɛltɔɣataɣamalisi. O daa nyɛla ŋun niŋdi yɛltɔɣataɣamalisi ka niriba pam mi o ya polo. Sasabira ŋun nyɛ Margarita Carrera booni la Acuña "sister in spirit of Gabriela Mistral".[1]

María Angelina Acuña Sagastume de Castañeda[2] nyɛla bɛ ni daa dɔɣi so Jutiapa[3] ka o laamba n-nyɛ Francisco Acuña mini Adela Sagastume de Acuña.[4]

O daa kulila Guatemala City n daa ti chaŋ shikuru n-ti leei karimba ŋun wuhiri "Primary Education." O daa deei la shɛhira gba`n shɛli bɛ ni boli Bachelor of Science mini Letters shikuru shɛli bɛ ni booni Instituto Normal Central para Señoritas Belén. O ni daa siɣisi naai, O daa tum shikuruti tuma duri ni kamani Instituto Normal Central para Señoritas Belén mini Instituto Nacional Centroamérica (INCA).[1] O daa lahi wuhi Florida Southern College (Lakeland, Florida).[4] Acuña daa pilila yɛltɔɣataɣamalisi yihibu na yuuni 1930s ka daa nyɛ paɣa ŋun niŋdi yɛltɔɣataɣimalisi Guatemala ka niriba nini tiɣi o pam, ka zaŋdi o lahabaya niŋdi "newspaper El Imparcial" ni.[5]

O nyɛla ŋun cha`n yɛltɔɣataɣamlisi kompateesa nima pam ni, ka di pina pam.[6][7][8]

Kamani Guatemalan paɣaba ban gba nyɛ sasabiriba, kamani Elisa Hall de Asturias ŋun daa ti wu`gi o nuu ka che sabbu,[9]bee Magdalena Spínola ŋun daa nyɛ nahingu Jorge Ubico Castañeda sulinsi saha, Acuña daa nyɛla ŋun mali sabbu dalimdi kaya ni taɣada nima ka daa ny`e bɛ ni lihiri so ka o ka barina.[10][11]

Yuuni 1938, O daa pahi tuun shɛli bɛ ni boli "Colección lila" n-ti pahi Olga Violeta Luna de Marroquín, María del Pilar de Garcia, mini Magdalena Spínola, dinn daa nyɛ Central America tuuli paɣa yɛltɔ`gataɣamalisi din laɣim taba, ka nyɛ paɣaba ni sabi shɛli ka lahi yihi li na.[12] O nyɛla ŋun pili sabbunima pam[4] ka daa nyɛ ŋun be Academia Guatemalteca de la Lengua ni.[1]

Yuuni 1944, o daa pahi paɣaba laɣinsi ni n-ti pahi Elisa Hall de Asturias, Berta Corleto, Gloria Méndez Mina de Padilla, Rosa de Mora, Irene de Peyré, ni Graciela Quan ni b`e kpa Unión Femenina Guatemalteca Pro-ciudadanía (Union of Guatemalan Women for Citizenship) ni bɛ tuhi bɛ paɣa ninsalisili fukumsi zuɣu. Di ni daa niŋ ka Guatemalan 1944 coup d'état naai zali pala, Anashaara goli 1 March yuuni 1945 piibu piibu daa niŋya zaŋ chaŋ paɣaba fukumsi polo, n-ti tabili paɣaba.[13]

Acuña daa niŋla yuunkɔbiga ni pia ni yini ka daa kpi o yiŋ dundɔni din daa be Jutiapa, Guatemala.[14]

  • Yuuni 1960 o daa di "Woman of the Americas" pini din nyɛ Pan American Union of Women din be New York ni daa ti o shɛli[1]
  • Yuuni 1960 Order of Quetzal[1]
  • Yuuni 1974 Order of Francisco Marroquín[1]

Distinction of Emeritus of Merit, Faculty of Humanities din be University of San Carlos zaŋti Guatemala ni daa ti o shɛli[2]

  • Yuuni 2005 Quetzal of the Jade Maya, pini karili din nyɛ Quetzal pini gahindi zaŋti paɣaba[15]
  • La gavilla de Ruth (yuuni 1938)[16]
  • Ofrenda Lirica a Guatemala (yuuni 1939)[3]
  • Para que duerma un indito (yuuni 1952)
  • Fiesta de Luciérnagas (yuuni 1953)
  • Madre Américas (yuuni 1960)
  • El llamado de la cumbre (yuuni 1960)
  • Canto de amor en latitud marina (yuuni 1968)
  • Elogio del soneto (1999)
  1. 1 2 3 4 5 6 Gonzalez, Ana Lucia (9 February 2014). "Angelina Acuña: maestra del soneto". Prensa Libre. http://www.prensalibre.com/revista_d/Angelina_Acuna-maestra_del_soneto-poetisa_guatemalteca_0_1079892194.html. İstifadə tarixi: 30 May 2015.
  2. 1 2 "Angelina Acuña" (Spanish). Guatemala: de Guate. 12 September 2004. http://www.deguate.com/artman/publish/personajes_poetas/Angelina_Acu_a_727.shtml. İstifadə tarixi: 29 June 2015.
  3. 1 2 Angelina Acuña (Spanish). Buenas Tareas (17 March 2011). Retrieved 29 June 2015.
  4. 1 2 3 Angelina Acuna Castaneda (Spanish). Leo Prensa Libre (8 August 2011). Retrieved 29 June 2015.
  5. (August 2008) "Poetisa Chic: Fashioning the Modern Female Poet in Central America, 1929-1944". Dissertations Department of Spanish and Portuguese. Retrieved 29 June 2015.
  6. "Finzer (2008)", p 175
  7. "Finzer (2008)", p 176
  8. Investigación sobre Semilla de mostaza (1938) de Elisa Hall (Spanish). ¿Quién dudó y quién duda? (12 December 2014). Retrieved 19 June 2015.
  9. Presentan "Semilla de Mostaza y Mostaza" (Spanish). El Guatemalteco (13 February 2013). Retrieved 19 June 2015.
  10. "Finzer (2008)", p 183
  11. "Finzer (2008)", pp. 200-01
  12. "Finzer (2008)", p 60
  13. (March 2001) "Participación Política de las Mujeres en la Primavera Democrática Guatemalteca (1944-1954)" (in Spanish). Participación política, persecución y exilio femenino al sur de la frontera mexicana (En la segunda mitad del siglo XX) Chapter 8. Retrieved 19 June 2015.
  14. Obituary, prensalibre.com. Accessed 28 April 2022.
  15. "Angelina Acuña Castañeda" (Spanish). Guatemala: El Diario Del Gallo. 2 February 2008. https://diariodelgallo.wordpress.com/2008/02/02/angelina-acuna-castaneda-biografia/. İstifadə tarixi: 29 June 2015.
  16. "Finzer (2008)", p 92