Yiɣi chaŋ yɛligu maŋamaŋa puuni

Agnes Ndirubusa

Diyila Dagbani Wikipedia
Agnes Ndirubusa
Burundi, 
O ya TiŋgbaŋBurundi
Education
Bala yɛlibu, sabbu bee buɣisibuSilmiinsili
Tuma
Tumalahabali sabira ni political analyst (en) Translate

 

Agnes Ndirubusa nyɛla gbansabila tingbani yuli booni Burundi bilichini Ŋun nye lahabali sabira ka lahi nye Ŋun tiri lahabali zaŊ jɛndi tɔbu saha. O nyɛla zuɣu lana n-ti lahabaya nambu ni sabbu yaɣili n ti Ʒingama zuɣu lahabaya yili Ŋan yuli nye Iwacu. O nyɛla ninvuhiso niriba pam ni mi ka Burundi gɔvinanti daa gbaai so n ti kpari silimiin gɔli October, yuuni 2019 pulini, nti pahi niriba ata ban gba daa nye o tum tuun di taba zuɣu, saha shɛli bɛ ni daa tiri lahabali n jƐndi zabili din daa luna Burundi linjima mini Democratic Republic of the Congo linjima nima sunsuuni. Bɛ daa niŋ o la sarika la yiɣi o yuma ayi yaanga pɔi ka o daa zo n kuli Tingbani yuli booni Belgium.


Lahabali zaŋ kpa o polo

[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]

Agnes Ndirubusa daa nyɛla Siyaasa vihibu ni kahagibu baŋda[1], ka lahi nyɛ zuɣu lana n-ti lahabaya nambu ni sabbu yaɣili[2] n ti Ʒingama zuɣu lahabaya yili Ŋan yuli nye Iwacu, din nƔe Ʒingama lahabaya sabbau ni nambu yili Ŋan pahi din balibu bahigu Burundi tingbani puuni.[1][3] Yuuni 2016 pulini, O tum tuun di kpee Ŋun yuli booni Jean Bigirimana daa nyɛla Ŋun yiɣi ka furi, ka bƐ bo o je.[1] Pirimla molo shɛŋa bƐ ni daa n mɔli n jndi o barigibu maa din kuli yɛn che ka bƐ baŋ o ni bie luhi shɛli la zuɣu, yɛltɔɣa pala nyɛla Ŋan dɔli di nyaangi na[1][2]

Silimiin gɔli October, yuuni 2019 pulini, O daa nyƐla Ŋun bie loori puuni n ti pahi o lahabali tiri taba ban daa n nye Christine Kamikazi, Egide Harerimana, Térence Mpozenzi n ti pahi bɛ droba Ŋun yuli booni Adolphe Masabarakiza, ka bƐ daa gbaai o nti yo' sarika.[3][4] Bɛ daa chani la Kibira National Park, luhi shɛli zabili din daa luna Burundi linjima mini Democratic Republic of the Congo linjima nima sunsuuni[3].[5][6] Pirinsi mini bi' pɔla daa nyɛla ban kaa gili bƐ loori maa ka daa gbaai bɛ zaɣi yino kam, ka daa zaŋ ba n tahi dan sarika puuni[7]. BƐ ni daa na bie bƐ gbaabu puuni,o tum tuundi kpee, Ŋun yuli nye Christine Kamikazi, daa nyɛla piringa yino ni Ŋme so tapaɣa[8]. Ndirubusa gba daa nyƐla bɛ ni gbaai so hali o ni daa yƐli tiŋ zuɣuri o mini o niriba maa ni daa chani daliri shɛli zuɣu[1]

Baayan bɛ ni daa gbaai o n naai, Pirinsi maa daa kpari o mi ka bɛ yɛli o o ni tum birigi zaligu shƐli,[9] ka bƐ ti naai n yƐli o ni o zaŋ dila o kpalan zuya n lɔri o taba ni bɛ bili tingbani maa prinsi mini linjima zabili[10], ka Ŋa zu~u daa che ka bɛ kpari o niŋ sarika duuni[11][12]. Ŋun daa su o sariya dibu daa zami ni bƐ kpari mi bƐ ba yuun pia ni anu zuɣu ni,[13][14] tor amaa silimiin gɔli January yuuni 2020 pulini, kootu maa daa Ŋmaai la yuma ayi ni pirgili n ti o ni o niŋ sarika ni[3][15] Kootu maa suhibu ni bɛ Ŋmaai yuma maa ka che daa bɛ nye nasara. O gbaabu maa din yina Burundi gɔvinanti sani daa nyɛla sala ni bƐ yu shƐli di bahi bahindi United Nations High Commissioner for Human Rights[16], Ʒingama zuɣu lahabaya wuligibu yili nima kamani Le Monde [3] mini DW[2], n-ti pahi Ʒingama zuɣu yili nima kamani Amnesty International [1] mini Human Rights Watch[5]

Baayan bɛ ni daa yiɣi o sarika ni na n ti pahi o nyvuli ni daa pa ŋmɛri saliŋ la zuɣu, o daa zomi n kuli Belgium o mini o yidana ni o dapala.[1]

  1. 1 2 3 4 5 6 7 Burundi : Journaliste au Burundi : un métier à très haut risque. (fr) (2023-07-17).
  2. 1 2 3 Burundi: 'horrific times' for critical press – DW – 07/22/2017 (en).
  3. 1 2 3 4 5 "Burundi : déjà un an de prison pour quatre journalistes" (fr). Le Monde.fr. 2020-10-22. https://www.lemonde.fr/afrique/article/2020/10/22/burundi-deja-un-an-de-prison-pour-quatre-journalistes_6057007_3212.html.
  4. Burundi : RSF demande la libération de quatre journalistes arrêtés en plein reportage (fr). RSF (2019-10-24).
  5. 1 2 Burundi: Journalists, Driver Detained on Reporting Trip (en). Human Rights Watch (2019-10-23).
  6. Musigati, the price of information (en-US).
  7. Burundi police arrest Iwacu journalists covering unrest (en-US) (2019-10-23).
  8. "Au Burundi, quatre journalistes d'un journal indépendant incarcérés depuis un mois" (fr). Le Monde.fr. 2019-11-22. https://www.lemonde.fr/afrique/article/2019/11/22/au-burundi-quatre-journalistes-d-un-journal-independant-incarceres-depuis-un-mois_6020147_3212.html.
  9. IPI-Admin (2019-10-24). Burundi holds four journalists without charges (en-US).
  10. Houreld, Katharine (2019-10-27). "Four Burundian journalists charged with undermining state security" (en-GB). Reuters. https://jp.reuters.com/article/world/four-burundian-journalists-charged-withundermining-state-security-idUSKBN1X50IF/.
  11. Au Burundi, quatre journalistes d'Iwacu maintenus en détention (fr) (2019-11-21).
  12. Attaque rebelle au Burundi: quatre journalistes maintenus en détention (fr) (2019-11-01).
  13. Burundi prosecutor seeks 15-year prison term for Iwacu journalists (en-US) (2020-01-03).
  14. Burundi Seeks 15-Year Jail Term for Journalists (en) (2019-12-31).
  15. Burundi Court Sentences 4 Private Journalists to Prison (en) (2020-01-30).
  16. Burundi : des experts de l'ONU dénoncent la condamnation de quatre journalistes à l'approche des élections (fr).