African apologies for the Atlantic slave trade
Atlantic slave trade nyɛla zaŋ yaa yihi salo gbaŋsabila tiŋgbana ni labisi New World, ka ban tooi daa niŋdi li nyɛ gbaŋsabila tondaanima. Europeanima nyɛla ban daa mali saawara ni gbaŋsabila tondaanima ka bɛ tiriba dabba slave plantations din be Americas. Gbaŋsabila tiŋgbana pam nyɛla ban daa nya liɣiri ka di siyaasa tali anfaani ni lala dabba zaŋ n-ti gbaŋpiɛlla ŋɔ. Saha ŋɔ, gbaŋsabila tiŋgbani shɛŋa nyɛla ban timdi sandaani ni n-tiri bɛ salo ni bɛ ni daa na be lala tuma maa ni.[1]
Expressions of apology
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Benin
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Yuuni 2000, Beninese tiŋgbani zuɣulan Mathieu Kérékou nyɛla ŋun daa yina n-ti tim sandaani zaŋ n-ti Benin bilichinima pirinla bɛ nyɛla ban daa na be lala daabilim ŋɔ ni zuɣu, din daa niŋ ka bɛ tiŋgbani ŋɔ dabba biɛhigu shee daa booni Kingdom of Dahomey.[1] Beninese nyɛla ban daa chaŋ Virginia mini Washington, D.C. din be United States n daa ti tim sandaani.[2] Beninese siyaasa nira Luc Gnacadja nyɛla ŋun daa yɛlli ni bɛ suhiri m bori champaŋ mini nangbani yini tali dama dabba tali ŋɔ nyɛla vi tuma.[2]
Cameroon
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Yuuni 2013, William Holland, African-American daabia ka daa nyɛ ŋun nyɛ dabili be Virginia, nyɛla ŋun daa niŋ vihigu hali n daa baŋ o pili li ka di nyɛ Oku clan zaŋ n-ti Cameroon. Holland nyɛla ŋun daa chaŋ tiŋ yuli booni Bakou ka be Cameroon ni ka di Naa Ngako Ngalatchui daa tim sandaani zaŋ n-ti Oku clan nima pirinla bɛ daa gbahiriba dabba zuɣu.[3]
Ghana
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Yuuni 2006, Ghana nyɛla ban daa piligi Project Joseph, ka di daa nyɛ tun'shɛli din yɛn kpaŋsi niriba chaŋ gili kaari binyɛra mini daabilim zaŋ n-ti Atlantic slave trade. Di nyɛla bɛ ni daa niŋ shɛli ni di leei sandaani timbu zaŋ n-ti Ghana ninvuɣ shɛba bɛ ni daa zaŋ n-ti dabba.[4]
Din daa niŋ ka bɛ chaŋ London, England yuuni 2007, Ghananima tiŋgbani zuɣulan kuro John Kufuor nyɛla ŋun daa bɛ saɣi n-ti ni European tiŋgbana n daa su ni bɛ deegi dabba tali ŋɔ galimi ka daa yɛlli ni tiŋgbani maa ni balli shɛba gba nyɛla ban mali galimi.[1]
Silimiin goli 2022, Nana Obokese Ampah I, Naa zaŋ n-ti Asebu, nyɛla ŋun daa tim sandaani ka daa yɛlli ni saha paai ni bɛ m bo champaŋ African Diaspora sani. Ka daa yɛlli ni di to ni bɛ Naanima laɣim taba n saɣi n-ti ni dabba tali tun'shɛŋa bɛ ni daa tumdi maa bɛ viɛlla ka m bo champaŋ mini nangbani yini Trans-Atlantic Slave Trade nima sani."[5]
Nigeria
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Yuuni 2009, Civil Rights Congress zaŋ n-ti Nigeria ka ŋun nyɛ bɛ tondana nyɛ Nigeria siyaasa nira Shehu Sani nyɛla ŋun daa boli Naanima ban be Nigeria yina n-ti tim sandaani n-ti bɛ yaanima ban daa be dabba tali ŋɔ ni.[6] The Aro Council of Elders nyɛla ban zaɣisi sandaani ŋɔ timbu ka daa yɛlli ni bɛ pa la ban yoli tim ni lala dabba tali dabiligu ŋɔ.[4]
Yuuni 2018, Abdulrasheed Adewale Akanbi, Tiŋ Naa ŋun diri Oluwo of Iwo, nyɛla ŋun daa tim sandaani ka daa yɛlli ni Nabihi ban nyɛ Nigeria bilichini nima nyɛla ban be Atlantic slave trade.[7]
Bilichininima zaŋ n-ti Seriki Abass, daŋ shɛli din daa tooi zoogi ni dabba tali ŋɔ ka be Nigeria tiŋ yuli booni Badagry, nyɛla ban daa yina n daa ti tim sandaani.[8]
Uganda
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]Yuuni 1998, Uganda tiŋgbani zuɣulan kuro Yoweri Museveni nyɛla ŋun daa yɛlli ni o nyɛla ŋun bin tim sadaani n-ti U.S. tiŋgbani zuɣulan kuro Bill Clinton din daa niŋ ka o kana Africa. Museveni stated, "African Naanima nyɛla ban daa zabiri taba ni bɛ niriba nyɛ ban yɛn chaŋ ka daa yɛlli ni hali sandaani timbu yi yɛn beni ni gbaŋsabila tiŋgbana Naanima n to ni bɛ yina n-ti tim sandaani ŋɔ.[9]
Yuuni 2023, Musevini nyɛla ŋun daa yina n-ti tim sandaani zaŋ n-ti Atlantic slave trade.[10]
Kundivihira
[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]- 1 2 3 (2011) "Owning Up to the Past?". Transition (105): 74–87. DOI:10.2979/transition.105.74.
- 1 2 "BENIN OFFICIALS APOLOGIZE FOR ROLE IN U.S. SLAVE TRADE". Chicago Tribune. 1 May 2000. https://www.chicagotribune.com/2000/05/01/benin-officials-apologize-for-role-in-us-slave-trade/.
- ↑ Boyle, Alan (27 October 2013). "Genetic quest leads to African apology for role in slave trade" (en). NBC News. https://www.nbcnews.com/sciencemain/genetic-quest-leads-african-apology-role-slave-trade-8c11467842.
- 1 2 Johnson, Theodore R. (6 August 2014). "How to Apologize for Slavery" (en). The Atlantic. https://www.theatlantic.com/international/archive/2014/08/how-to-apologize-for-slavery/375650/.
- ↑ "Ghana and Other African Nations Who Enslaved and Sold Blacks to Europeans to Formally Apologize". Black Enterprise. 25 September 2022. https://www.blackenterprise.com/ghana-and-other-african-nations-who-enslaved-and-sold-blacks-to-europeans-to-formally-apologize/.
- ↑ Smith, David (18 November 2009). "African chiefs urged to apologise for slave trade". The Guardian. https://www.theguardian.com/world/2009/nov/18/africans-apologise-slave-trade.
- ↑ Oluwole, Josiah. "Nigerian monarch apologises for traditional rulers' participation in slave trade". https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/272434-nigerian-monarch-apologises-for-traditional-rulers-participation-in-slave-trade.html?tztc=1.
- ↑ University of Glasgow - Schools - School of Humanities | Sgoil nan Daonnachdan - Research in the School of Humanities - History Research - History Summer Reading Suggestions - Whyte - Slave trade.
- ↑ "Don't apologize, African tells Clinton" (en). Tampa Bay Times. https://www.tampabay.com/archive/1998/03/23/don-t-apologize-african-tells-clinton/.
- ↑ Abdur-Rahman, Nahlah (16 July 2023). "President Of Uganda Officially Apologizes For Role In Slave Trade". Black Enterprise. https://www.blackenterprise.com/president-of-uganda-apologizes-slave-trade/.